x
NEW IANOS E-SHOP
return to new ianos.gr
 
 

Η Νέλλη Ξενάκη μας μιλά για το πρώτο της βιβλίο. Πρόκειται για τη μυθιστορηματική βιογραφία της βασίλισσας Φρειδερίκης, μίας βασίλισσας με ιδιαίτερα έντονη προσωπικότητα και αμφιλεγόμενη εμπλοκή στα πολιτικά δρώμενα της Ελλάδας, σε μία ταραγμένη πολιτικά ιστορική περίοδο. Η συγγραφέας μας αποκαλύπτει τους λόγους για τους οποίους επέλεξε τη συγκεκριμένη προσωπικότητα, την έρευνα την οποία πραγματοποίησε αλλά και πώς αντιμετωπίζει η ίδια τις αντιδράσεις από την έκδοση ενός τέτοιου βιβλίου.

 Της Δήμητρας Νικολάου

 

Πρόκειται για την πρώτη σας συγγραφική προσπάθεια. Πώς προέκυψε στη ζωή σας η συγγραφή;

 Πάντοτε έγραφα, από μικρή. Εννοώ πάντοτε εκφραζόμουν καλύτερα στο χαρτί, όταν ήθελα να οργανώσω τις σκέψεις και τα συναισθήματά μου. Σταδιακά άρχισα να γράφω ποιήματα και διηγήματα, όχι ωστόσο με την πρόθεση να τα παρουσιάσω σε κάποιον. Αργότερα, κατά τη διάρκεια των σπουδών μου, χωρίς να το καταλάβω, βρέθηκα να αρθρογραφώ σε ένα περιοδικό. Το πρώτο έφερε το δεύτερο, ώσπου τα περιοδικά με απορρόφησαν ολοκληρωτικά. Εντέλει, η συγγραφή ενός βιβλίου ήταν πολύ κοντά σε αυτά που έκανα όλα τα προηγούμενα χρόνια.

 Γιατί η Φρειδερίκη αποτέλεσε το επίκεντρο των συγγραφικών σας ενδιαφερόντων; Ποια στοιχεία της προσωπικότητάς της σας κέντρισαν το ενδιαφέρον;

 Μέχρι πριν, δεν φανταζόμουν ότι θα ασχοληθώ με οποιαδήποτε βιογραφία. Εντελώς τυχαία διάβασα κάποιο δημοσίευμα για την Φρειδερίκη σε μια παλιά εφημερίδα και έπειτα από περιέργεια αναζήτησα περισσότερες πληροφορίες. Φυσικά γνώριζα τη φήμη της και ερευνώντας, ήρθα αντιμέτωπη με πολλές αντικρουόμενες απόψεις γύρω από τον χαρακτήρα και τις πράξεις της. Το γεγονός μου κίνησε το ενδιαφέρον και αποφάσισα να ανακαλύψω πού ακριβώς βρισκόταν η αλήθεια. Όσο περισσότερο υλικό συγκέντρωνα, τόσο περισσότερο με συνέπαιρνε η ιστορία της και τόσο πιο έντονα ένιωθα την επιθυμία να θέλω να διηγηθώ την ιστορία αυτή και σε άλλους. Σχετικά με την προσωπικότητά της, θα σας πω το εξής: Διάβαζα τους χαρακτηρισμούς που της απέδιδαν, “φιλόδοξη”, “επαρμένη”, “ισχυρογνώμων”, “επιτήδεια”, “υπερβολικά Γερμανίδα”, “γλωσσού”, “συμπονετική”, “γενναιόδωρη”, “ποιοτική”, και αναρωτιόμουν τι από όλα ίσχυε. Όταν συνειδητοποίησα πως ίσχυαν όλα, κατάλαβα γιατί αυτή η γυναίκα προκαλούσε το μίσος ή το θαυμασμό, αλλά ποτέ την αδιαφορία σε όσους την γνώριζαν και επιπλέον γιατί ήταν τόσο καταλυτική η ανάμειξή της στα πολιτικά δρώμενα της Ελλάδας.

Η βασίλισσα Φρειδερίκη έμεινε γνωστή στην ιστορία ως η βασίλισσα με τη μεγαλύτερη εμπλοκή στα πολιτικά δρώμενα της χώρας σε μία ιδιαίτερα ταραγμένη πολιτικά περίοδο. Ποια άλλα στοιχεία και δραστηριότητές της πιστεύετε ότι έχουν ξεχωρίσει από την ιδιαίτερη προσωπικότητά της;

 Με εξέπληξαν πολλές από τις άγνωστες πτυχές του χαρακτήρα της. Η νεανική της καρδιά, η προσωπική της γοητεία, το πάθος της για ζωή. Ήταν πολύ μεθοδική και εργατική, κυριολεκτικά ακούραστη με ό,τι καταπιανόταν. Ήταν εύστροφη, ετοιμόλογη και διέθετε απίστευτο χιούμορ. Κάποτε, σε μια συνάντησή τους ο Τσόρτσιλ την είχε ρωτήσει “σταματάς ποτέ να σκέφτεσαι Φρειδερίκη;” και εκείνη του απάντησε ακαριαία “όχι βέβαια! Και σε ό,τι αφορά τη Μεγάλη Βρετανία κάνω την σκέψη πως αν η βασίλισσα Βικτορία είχε πεθάνει πριν ανέβει στο θρόνο, βασιλιάς σας θα ήταν τώρα ο πατέρας μου”, θέλοντας να τονίσει εύσχημα τους στενούς δεσμούς της Ελλάδας με τη Βρετανία και την ηθική υποχρέωση της Βρετανίας να παράσχει βοήθεια στη χώρα της. Από τις δραστηριότητές της σαφώς ξεχωρίζει το φιλανθρωπικό της έργο, που οι περισσότεροι δεν το γνωρίζουν σε όλη του την έκταση.

Πόσο δύσκολη ήταν για σας η έρευνα για τη συλλογή ιστορικών στοιχείων για το βίο και τη δράση της βασίλισσας Φρειδερίκης;

 Διάβασα όλες τις εφημερίδες της εποχής της, όσες την υποστήριζαν και όσες την μάχονταν, για να διασταυρώσω τις πληροφορίες και να κατανοήσω τις ετερόκλιτες απόψεις. Τα άρθρα βέβαια χρωματίζονταν ανάλογα με τις πολιτικές πεποιθήσεις κάθε δημοσιογράφου και αυτό δυσκόλευε συνεχώς την έρευνά μου. Ήταν απαραίτητο ωστόσο να την τοποθετήσω μέσα στο χρονικό πλαίσιο που έζησε, όχι μόνο εξετάζοντας τα γεγονότα και τις συγκυρίες αλλά κυρίως εμβαθύνοντας στις αντιδράσεις της. Η αυτογραφία της, που εκδόθηκε το 1971, με βοήθησε να καταλάβω ως ένα βαθμό τις σκέψεις της ή έστω τις σκέψεις τις οποίες ήθελε εκείνη να αποκαλύψει. Τη μεγαλύτερη δυσκολία πάντως τη συνάντησα, όταν ερευνούσα το τελευταίο διάστημα της ζωής της, από το 1967 που έφυγε από την Ελλάδα μέχρι τον θάνατό της το 1981, επειδή οι ελληνικές εφημερίδες αναφέρονταν ελάχιστα πλέον σε εκείνη. Ευτυχώς όμως, βρήκα αρκετό υλικό στις ιταλικές, στις αμερικανικές και στις ινδικές εφημερίδες.

Γνωρίζατε ότι με την έκδοση του βιβλίου σας θα προκαλούνταν αντιδράσεις; Πώς τις αντιμετωπίζετε;

 Σκεφτόμουν ότι ενδεχομένως κάποιοι θα αντιδρούσαν εκ προοιμίου με την έκδοση ενός τέτοιου βιβλίου, αλλά ήξερα πως όταν θα το διάβαζαν, θα πείθονταν ότι προσέγγισα ειλικρινά και αμερόληπτα το θέμα. Στις ημέρες μας, ο φανατισμός, οι προκαταλήψεις και τα ταμπού δεν έχουν κανένα νόημα. Ειδικά για τις νέες γενιές που έχουν απαλλαγεί από τις εμμονές και τα στερεότυπα και βλέπουν με άλλη οπτική τα πράγματα. Αυτή την οπτική υποστηρίζω και εγώ. Είχαμε βασιλιάδες, ας το αποδεχτούμε, περάσαμε έναν αιματηρό Εμφύλιο, ζήσαμε μια δικτατορία, φαγωθήκαμε μεταξύ μας, ανεβάσαμε και κατεβάσαμε δεκάδες κυβερνήσεις, έτσι έχει γραφτεί η σύγχρονη ιστορία μας. Το παρελθόν δεν θα αλλάξει, όσο και αν επιμένουμε να μην το συζητάμε.

Από σπουδές πολιτικών επιστημών, εσωτερική διακόσμηση και αρθρογραφία σε περιοδικά, τώρα συγγραφέας. Ποια δραστηριότητά σας σας κερδίζει περισσότερο;

 Η συγγραφή τα συνδέει όλα. Τις σπουδές, τις εμπειρίες μου, τις προτεραιότητές μου. Θυμάμαι πως όταν έγραψα το πρώτο μου άρθρο, θεώρησα πολύ οικεία τη διαδικασία. Αντί να κρύψω τα χαρτιά μου σε ένα συρτάρι, ήταν απλά σαν να τα “έδειχνα” και σε άλλους. Τώρα με το βιβλίο, πάλι οικεία μου φαίνονται όλα και κάνω το ίδιο, “δείχνω τα χαρτιά μου” σε όσους θέλουν να τα δουν. Να τι με κερδίζει περισσότερο: να διηγούμαι μικρές ή μεγάλες ιστορίες με τον δικό μου τρόπο.

Σας ενδιαφέρει ο χώρος της μυθιστορηματικής βιογραφίας αποκλειστικά ή θα σκεφτόσασταν να ασχοληθείτε και με άλλα είδη μελλοντικά;

 Όπως σας είπα, η συγκεκριμένη μυθιστορηματική βιογραφία προέκυψε χωρίς να το καταλάβω. Ίσως και να ακολουθήσει μία επόμενη· έχω ήδη στο μυαλό μου ένα πρόσωπο για το οποίο γνωρίζουμε ελάχιστα, εγώ τουλάχιστον δεν γνωρίζω τίποτα και θα ήθελα να μάθω. Μπορεί και κάποιοι άλλοι να θέλουν να μάθουν μαζί μου. Αυτόν τον καιρό πάντως γράφω ένα μυθιστόρημα, που πραγματεύεται τα πάθη και τα λάθη μιας οικογένειας και μοιράζει την πλοκή του ανάμεσα στην Αθήνα και τη Χίο, τον τόπο καταγωγής μου. Μου έδωσε το ερέθισμα ένα αληθινό περιστατικό που έπεσε στην αντίληψή μου αλλά θα επινοήσω τη συνέχεια και το τέλος που προτιμώ. Αυτή είναι η μαγεία της συγγραφής...