x
NEW IANOS E-SHOP
return to new ianos.gr
 
 

Με αφορμή τα βιβλία του Ανταίου ΧρυσοστομίδηΟι κεραίες της εποχής μου Ι”, “Οι κεραίες της εποχής μου ΙΙ”  και τον κύκλο εκδηλώσεων “Οι συγγραφείς του κόσμου στον ΙANO”.

Της Δήμητρας Νικολάου

 

Τα βιβλία σας “Οι Κεραίες της εποχής μου: Ταξιδεύοντας με 33 διάσημους συγγραφείς σ’ ένα δωμάτιο” και “Οι Κεραίες της Εποχής μου ΙΙ: Ταξιδεύοντας με άλλους 30+1 διάσημους συγγραφείς απ’ όλο τον κόσμο” από τις εκδόσεις Καστανιώτη, προέκυψαν ως λογικό επακόλουθο των επιτυχημένων τηλεοπτικών εκπομπών σας. Για ποιους λόγους πιστεύετε ότι η τηλεοπτική εικόνα έπρεπε να αποτυπωθεί και γραπτά;

Ένας από τους σημαντικούς λόγους ήταν και αυτός. Οι 63 αυτοί συγγραφείς λένε τόσο σημαντικά πράγματα που άξιζαν τον κόπο τα λόγια τους να υπάρχουν μαύρο πάνω στο λευκό χαρτί. Έτσι μπορεί ο καθένας να ανατρέχει σε αυτά, να συγκρίνει τις διαφορετικές απόψεις, να ανασυγκροτήσει έναν μεταξύ τους διάλογο που δεν υπήρξε στην πραγματικότητα παρά μόνο μέσω της Μικέλας (Χαρτουλάρη) και εμού.

Το άλλο κίνητρο ήταν η άποψή μου ότι μπορεί να ζούμε στην εποχή της εικόνας αλλά η εικόνα πολλές φορές δεν δείχνει όλη την αλήθεια. Υπάρχουν ενδιαφέροντα πράγματα που ο φακός δεν καταγράφει, ή που χάνονται στο μοντάζ. Τέλος ήθελα να καταγράψω τη δική μου οπτική γωνία, τις δικές μου εντυπώσεις, τα δικά μου συναισθήματα. Και, μάλιστα, δοκιμάζοντας διαφορετικές γραφές για τον κάθε συγγραφέα. 

 

Πόσο μεγάλη πρόκληση και συνάμα ενδιαφέρουσα διαδικασία ήταν η επικοινωνία σας με ανθρώπους του πνεύματος, μεγάλους λογοτέχνες του βεληνεκούς του Λιόσα, του Έκο ή της Χέρτα Μύλερ;

Βγαίνεις πάντα πιο πλούσιος από μια συζήτηση με έναν αξιόλογο άνθρωπο. Πόσο μάλλον από έναν σπουδαίο λογοτέχνη όπου ο προβληματισμός, η αφηγηματικότητα και η γλώσσα συνθέτουν τα βασικά χαρακτηριστικά του. Κατά τα άλλα, βεβαίως και είναι άνθρωποι με τα τραύματά τους, τα προβλήματά τους, τα ελαττώματά τους - αν δεν ήταν, δεν θα μπορούσαν να γράψουν! Πάντως μαζί τους επιβεβαίωσα μια μικρή αλήθεια: όσο πιο σπουδαίος είναι ένας άνθρωπος των τεχνών, τόσο πιο απλός και προσιτός είναι.

 

Πώς αισθανόσασταν σε κάθε νέο σας ταξίδι, σε κάθε καινούρια γνωριμία με ένα νέο συγγραφέα;

Είναι φυσικό, κυριαρχεί η περιέργεια - ίσως κι ένας μικρός φόβος απογοήτευσης, αν ο συγγραφέας είναι από τους αγαπημένους μου. Αυτό όμως συμβαίνει σπάνια: συνήθως οι συγγραφείς είναι στο επίπεδο του έργου τους. Το μόνο που με στενοχωρεί είναι όταν με τη Μικέλα δυσκολευόμαστε να «ξεκλειδώσουμε» τον συνομιλητή μας. Αλλά κι αυτό, στους 80 συγγραφείς που έχουμε κάνει, μας έχει συμβεί μονάχα δύο ή τρεις φορές.

 

Το έργο σας θα μπορούσε κυριολεκτικά να χαρακτηριστεί Ταξίδι στη Λογοτεχνία. Πόσο οι προσδοκίες που είχατε πριν την υλοποίησή του εκπληρώθηκαν μετά την ολοκλήρωση του έργου σας;

Νομίζω ότι το πετύχαμε σε έναν μεγάλο βαθμό. Το αποδεικνύουν οι εκατοντάδες άνθρωποι που σταματούν τη Μικέλα κι εμένα στον δρόμο και βλέπουν την εκπομπή ως μια όαση στο τηλεοπτικό τοπίο. Επίσης τα θερμά λόγια που ακούω για τις έντυπες «Κεραίες». Χαίρομαι ιδιαίτερα όταν μου λένε ότι μέσα από τα δύο βιβλία μου πολύς κόσμος ανακάλυψε και αγάπησε συγγραφείς που δεν ήξερε. Είναι η ίδια χαρά που νιώθω κάθε μήνα όταν βλέπω το καφέ του Ιανού γεμάτο από κόσμο που έρχεται να ακούσει τους συγγραφείς που υποδέχομαι στα πλαίσια του κύκλου «Οι συγγραφείς του κόσμου στον Ιανό». Μπορεί διάφορες εμπορικές αηδίες να πουλάνε περισσότερα βιβλία, τελικά όμως είναι η καλή λογοτεχνία αυτή που μένει.

 

Σε όλη τη διάρκεια των συναντήσεών σας με τα « ιερά τέρατα» της Λογοτεχνίας υπήρξαν στιγμές που αισθανθήκατε άβολα ή δύσκολα;  Μου έχει εντυπωθεί για παράδειγμα από το βιβλίο, η συνάντησή σας με το Νομπελίστα Ορχάν Παμούκ , η οποία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί μια δύσκολη περίπτωση όπως την περιγράφετε στο βιβλίο.

Έχω αναφερθεί πολλές φορές σε αυτό το θέμα. Και δεν ήταν μόνο ο Παμούκ ή ο Κιουρέισι που μας δυσκόλεψαν, κυρίως λόγω της εσωστρέφειάς τους. Υπήρξαν και οι θετικές εκπλήξεις από «δύσκολους» συγγραφείς. Όπως γράφω και στον δεύτερο τόμο των «Κεραιών της εποχής μου», οι συνεντεύξεις π.χ. με τη Χέρτα Μίλερ ή τον Ουμπέρτο Έκο είναι από τις καλύτερες που πήραμε ποτέ.

 

Ποιος πιστεύετε ότι θα έπρεπε να είναι ο ρόλος των συγγραφέων σήμερα;

Να αναδεικνύουν τα προβλήματα της εποχής μας αλλά με έναν τρόπο σοβαρό, χωρίς να λαϊκίζουν.

 

Ανήκετε στους πλέον αξιόλογους μεταφραστές και έχετε βραβευτεί για το έργο σας με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης το 2003. Πώς αισθάνεστε για αυτό;

Αισθάνομαι ...ωραία! Ξέρετε, αυτό του μεταφραστή, είναι ένα δύσκολο, κακοπληρωμένο και άχαρο επάγγελμα. Πόσοι μεταφραστές είναι γνωστοί στο ευρύ κοινό; Ελάχιστοι. Και πόσοι καταφέρνουν να ζουν από αυτό χωρίς να κάνουν εκπτώσεις στην ποιότητα της δουλειάς τους; Πάλι ελάχιστοι. Κι όμως είναι ένα επάγγελμα που σου προσφέρει μεγάλες ικανοποιήσεις. Ουσιαστικά είσαι σε έναν διαρκή διάλογο όχι μόνο με τον συγγραφέα που μεταφράζεις αλλά και με τον εαυτό σου και με τη ζωή. Όσο για τα βραβεία, όταν τα κερδίζεις με το σπαθί σου κι όχι επειδή έχεις φίλο τον πρόεδρο της επιτροπής, σε χαροποιούν και σε ενθαρρύνουν.

 

Ποια είναι η σχέση σας με το διάβασμα;  Θα μπορούσατε να μας προτείνετε κάποια βιβλία που διαβάσατε τελευταία και να μας εξηγήσετε τους λόγους για τους οποίους τα επιλέξατε;

Η ζωή μου είναι ολόκληρη γράψιμο και διάβασμα. Δεν υπάρχει περίπτωση π.χ. να βγω από την Αθήνα χωρίς ένα βιβλίο υπό μάλης. Κι ευτυχώς, παρότι έκανα το διάβασμα επάγγελμα, δεν το βαρέθηκα, δεν διαβάζω διαγωνίως, διαβάζω -και συγκινούμαι- ως κανονικός βιβλιόφιλος.

Από τα βιβλία που διάβασα τον τελευταίο καιρό ας περιοριστώ στα βιβλία των τριών πιο πρόσφατων προσκεκλημένων μου στις εκδηλώσεις του Ιανού: Το «F» του Ντάνιελ Κέλμαν, ένα πανέξυπνο μυθιστόρημα, που σε κερδίζει από την πρώτη σελίδα· το νέο βιβλίο ενός εξαιρετικού στιλίστα της γραφής, του Άλαν Χόλινγκχερστ, με τίτλο «Το παιδί του ξένου» που διαβάζεται όπως πίνεις ένα παλιό, καλό κρασί· και το «Μαπούτσε», ένα άγριο πολιτικό θρίλερ με φόντο την Αργεντινή των χιλιάδων αγνοουμένων και της πορνείας.

 

Ποια η άποψή σας για τη νέα τεχνολογία; Έντυπο ή  E-BOOK;

Δεν έχει νόημα να είναι κανείς αρνητικός στην εξέλιξη της τεχνολογίας: δυστυχώς η ζωή προχωράει δίχως να κοιτάζει τη δική μας μελαγχολία. Έχει όμως νόημα να είναι κανείς δύσπιστος - τα δώρα των Δαναών δεν είναι πάντα καλά. Με ανησυχεί, για παράδειγμα, ότι όλη η ιστορική μνήμη και η ανθρώπινη κουλτούρα βρίσκονται πλέον σε μηχανήματα που μπορούν να διαγραφούν με ένα delete. Με ανησυχεί, επίσης, η ανεξέλεγκτη «δημοκρατία» του Ίντερνετ, το οποίο κατά τα άλλα είναι ένα θείο δώρο. Τα αρνητικά είναι πολλά: απομακρύνει τους νέους από το διάβασμα, δίνει ανεξακρίβωτες πληροφορίες, βοηθάει έναν ιδιότυπο λαϊκισμό, δίνει με την ανωνυμία την ευχέρεια να σπιλώνονται υπολήψεις, και αντί για αληθινό διάλογο βοηθάει την ανταλλαγή καλαμπουριών ή ηχηρών συνθημάτων. Όσο για τα e-book προς το παρόν έχει γίνει πολλή φασαρία για το τίποτα. Παρά τα όσα υπερβολικά γράφονται, αυτοί που κυρίως τα αγκάλιασαν είναι μεσήλικες, άνθρωποι με προβλήματα όρασης.

 

Θέατρο και κινηματογράφος, τι ρόλο παίζουν στη ζωή σας; Έχετε να μας προτείνετε κάτι που είδατε τελευταία ή ξεχωρίσατε;

Ο κινηματογράφος, ιδιαίτερα, μεγάλο ρόλο. Στο θέατρο μένω συνήθως ανικανοποίητος. Υπάρχουν ταινίες και σκηνοθέτες (Βισκόντι, Παζολίνι) που σημάδεψαν τη ζωή μου. Από πρόσφατες ταινίες μου έχουν εντυπωθεί το Kill your darlings με θέμα τη φιλία Γκίνζμπεργκ – Κέρουακ και το «Η κλέφτρα των βιβλίων» πάνω σε ένα θέμα (ολοκαύτωμα) που έχουμε δει χιλιάδες φορές και παρ' όλα αυτά με συγκίνησε.

 

Το κοινό της Θεσσαλονίκης θα έχει την τύχη να γνωρίσει από κοντά τον Ανταίο Χρυσοστομίδη, σήμερα 11 Μαΐου 2014 στις 19:00, στην αίθουσα Κώστας Μόντης, στη Helexpo Θεσσαλονίκης.