x
NEW IANOS E-SHOP
return to new ianos.gr
 
 

Με αφορμή το μυθιστόρημά του Ο μεσολαβητής που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική.

Ο μεσολαβητής είναι το δεύτερο μυθιστόρημά σας. Πώς προέκυψε η συγγραφή στη ζωή σας;

Άρχισα από την Ποίηση, αλλά η σχέση που είχα συνάψει μαζί της στα νεανικά μου χρόνια δεν έμελλε να διατηρήσει το ίδιο πάθος για πολύ καιρό, όπως άλλωστε το ίδιο συμβαίνει σε πολλούς σφοδρούς έρωτες. Ίσως και να απομακρύνθηκα επειδή κατάλαβα ότι δεν ήμουν όσο θα ήθελα άξιός της. Βλέπετε η Τέχνη, όποια μορφή και να έχει, είναι δύστροπη ερωμένη, απαιτεί αποκλειστικότητα, τα θέλει όλα... κι εγώ αισθανόμουν ότι δεν θα τα κατάφερνα να βγάλω πέρα τη ζωή μαζί της.Έτσι έμπλεξα με τη δημοσιογραφία, που την προτιμούσα από άλλες ασχολίες επαγγελματικά, επειδή συγγένευε κάπως με τις ανησυχίες μου. Ποτέ όμως δεν ξέκοψα ολότελα από την πρώτη αγάπη. H ποιητική και ο ρυθμός της με συντρόφευαν πάντα... σε ό, τι κι αν έκανα ή συλλογιζόμουν. Έχω γράψει χρονογραφήματα, ευθυμογραφήματα, και έμμετρους χιουμοριστικούς διαλόγους, και επίσης κριτικά σημειώματα και παρουσιάσεις στον χώρο των εικαστικών τεχνών, που δημοσιεύθηκαν σε διάφορα έντυπα και στα δύο περιοδικά μου, τα «Εικαστικά» της δεκαετίας του ’80 και το «ΑRTI» (δίγλωσσο και διεθνές της δεκαετίας του ’90). Όταν πια οριστικά επέτρεψα στη συγγραφή, με το πρώτο μου μυθιστόρημα «Η Παναγία των Αγγέλων», ένιωθα σαν κάποιος πρώην χαμένος, σίγουρα πλανημένος για πολλά χρόνια ο οποίος, επιτέλους, έβρισκε ξανά τον δρόμο για το σπίτι. Πιο ώριμος στην σκέψη – αυτό τουλάχιστον θέλω να πιστεύω – αλλά και συναισθηματικά.

 

Πόσο σημαντικό ρόλο διαδραματίζει το βίωμα - οι εμπειρίες της ζωής σας στη συγγραφή του Μεσολαβητή;

Όσον αφορά την κεντρική ιδέα και οτιδήποτε έχει σχέση με τα συμβαίνοντα στον «Μεσολαβητή», όλα αποτελούν ένα παραμύθι από την αρχή ως το τέλος, όπως έτσι θέλω να πιστεύω ότι πρέπει να είναι το μυθιστόρημα. Από την άλλη μεριά, όταν ζωντανεύω για παράδειγμα εικόνες με αρρώστους σε νοσοκομεία πρέπει γνωρίζω μερικά από τα συμβαίνοντα σε αυτά, προκειμένου να στηρίξω με αληθοφάνεια τους χαρακτήρες και τη δράση της συγκεκριμένης πλαστής ιστορίας μου. Το ίδιο ισχύει και με κάποιες άλλες σκηνές, όπου η στοιχειώδης γνώση για το πώς λειτουργεί μια κοινωνία και το περιβάλλον μέσα στο οποίο κινούνται οι ήρωες του βιβλίου βοηθούν στον χειρισμό της πλοκής. Είναι άλλωστε δεδομένο ότι οι διάφορες εμπειρίες πάντα χρησιμεύουν σε έναν συγγραφέα ως αναφορές. Μπορεί να γράφουμε πως συμβαίνει κάτι το υπερβατικό ή έστω εξόφθαλμα φανταστικό μέσα στο μυθιστόρημα, όταν όμως τούτο αναμειχθεί με θραύσματα - ψηφίδες βιωμένων καταστάσεων, γίνεται ευκολότερα πιστευτό. Ο αναγνώστης παρασύρεται πιο εύκολα στο να αποδεχθεί και τα απίθανα μαζί με τα πιθανά.

 

Αν σας ζητούσαμε να περιγράψετε με λίγα λόγια το χαρακτήρα του κεντρικού ήρωα Αριστείδη Μαλλιαγκάκη, τι θα μας λέγατε;

Πρόκειται για άνθρωπο βασικά ανίκανο να κάνει κάτι το αξιοθαύμαστο ή θαρραλέο στην ζωή του, έναν αντι-ήρωα, όπως εύκολα θα λέγαμε σήμερα. Η φύση δεν τον φιλοδώρησε με τα χαρίσματα που πλουσιοπάροχα παρείχε σε άλλους, ήταν κοντός και άσχημος, ύπαρξη στερημένη. Αλλά και η ζωή στάθηκε πολύ φειδωλή, σκληρή απέναντί του, επειδή δεν του έδωσε ποτέ μια αληθινά καλή ευκαιρία. Ζήλευε όσους κέρδιζαν περισσότερα χρήματα από αυτόν και είχαν επιτυχία με τις γυναίκες, και η κατάστασή του χειροτέρευε, καθώς ήταν αναγκασμένος να ξεροσταλιάζει στα νοσοκομεία πλασάροντας στους γιατρούς δείγματα φαρμάκων για συνταγογράφηση. Όλος ο κόσμος του ήταν κλεισμένος εκεί. Εκεί περνούσε τις μέρες και τις ώρες του, εκεί μέσα έψαχνε απελπισμένα να βρει γυναίκα κι εκείνο έμελλε να είναι το πεδίο δράσης του... ο δικός του βαρύς και αποπνικτικός χώρος, όπως ήταν άλλωστε και ο εσωτερικός του εαυτός. Και ελάχιστη απέκτησε αυτοπεποίθηση, όταν έγινε ζάπλουτος και δυνατός. Αρχικά, ο Αριστείδης Μαλλιαγκάκης ήταν παραπονιάρης, ζήτουλας και φθονερός, ύστερα έγινε σκληρός και ανάλγητος. Πάντα όμως ένας ανθρωπάκος κολλημένος στη λάσπη της ανασφάλειας.

 

Πόσο σημαντική θεωρείτε τη μυθοπλασία στη ζωή μας;

Νομίζω πως είναι το ένα μισό, εάν το άλλο μισό είναι ο ορθολογισμός, ο οποίος μας κρατάει σταθερά συνδεδεμένους με τη γη. Χωρίς μυθοπλασία, χωρίς φαντασία, χωρίς την ανάταση που μας προσφέρει το όνειρο, νιώθουμε σαν πουλιά δίχως φτερά, καταδικασμένα να σεργιανάμε στο έδαφος, ενώ ο προορισμός μας είναι και για πιο ψηλά. Αλληγορικά βέβαια μιλάω, αλλά σκεφτείτε ότι τα όνειρα θεωρούνται από ψυχολόγους και κλινικούς ερευνητές σαν ασφαλιστικές δικλείδες του νου προκειμένου να μην τρελαθούμε, αφού αποδεδειγμένα δεν μπορούμε να ζήσουμε δίχως αυτά. Η μυθοπλασία, η μεταφυσική, είναι ένα φως που καίει μέσα μας δηλώνοντας πως υπάρχουν και άλλοι κόσμοι πέρα από εκείνους τους πολύ γνωστούς και καθημερινούς μας, αλλά και δείχνει τον δρόμο που οδηγεί σε πραγματικότητες για τις οποίες αρνούμεθα να μιλήσουμε συχνά, πεισματικά.

 

Υπάρχουν μαγικά φίλτρα - ελιξήρια νεότητας και ευτυχίας στην καθημερινότητα των απλών ανθρώπων;

Ναι, και κρύβονται μέσα μας. Πρόκειται ουσιαστικά για τη δύναμη του μυαλού, την κυριαρχία του πνεύματος. Είναι το πιο θαυματουργό ελιξήριο με το οποίο προίκισε η φύση ή ας πούμε ο Θεός τον άνθρωπο. Με τούτο καταφέρνει ο καθένας να τα βγάλει πέρα, να αντιπαλέψει αρρώστιες του σώματος και της ψυχής, αλλά και κάθε μορφής ξένες συνθήκες που τον καταδυναστεύουν. Μπορεί να είσαι κλεισμένος σε ένα υπόγειο σκοτεινό κελί, αν θέλουμε να παρουσιάσουμε έτσι την καταπιεσμένη μας ζωή, όμως αρκεί να ζωγραφίσεις ένα παράθυρο, να βάλεις μέσα σε αυτό έναν γαλανό ουρανό και έναν δυνατό ήλιο και αμέσως θα δεις να φωτίζεται η ύπαρξή σου...

 

Διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο του βιβλίου σας: “Ο συγγραφέας προσφέρει στον αναγνώστη ό,τι ακριβώς και ο απόκοσμος φυσιοδίφης στον μεσολαβητή ήρωά του: τα απαραίτητα εφόδια για να σωθεί, αλλά και να καταστραφεί’. Μπορείτε να μας μιλήσετε για τον τρόπο που μπορεί να εισβάλει η καταστροφή στη ζωή μας;

Ο Αντουάν ντε Σεντ Εξιπερί γράφει, στη Γη των Ανθρώπων αν θυμάμαι καλά, πως οι μεγάλοι πύργοι καταρρέουν από το βάρος μικρών αναρριχητικών. Αλλά και ένας αδιόρατος σπόρος που τρυπώνει από τον άνεμο σε μια ρωγμή σοβά μπορεί να διαλύσει ολόκληρο τοίχο όταν θα γίνει δυνατό φυτό. Ο σκόρος, ένα τόσο δα ασήμαντο έντομο, κατατρώει και καταστρέφει ένα πανάκριβο ρούχο, ένας ιός μπορεί να καταρρακώσει και τον πιο γερό οργανισμό, άρα μιλάμε για εισβολείς που δεν σου γεμίζουν το μάτι, αλλά μπορεί να σε καταστρέψουν από τη μία στιγμή στην άλλη. Είναι πολύ εύκολο να ζημιωθείς, άμα κάνεις κάτι πέρα από τα όριά σου ή σε βρουν πράγματα που δεν υποψιάζεσαι ότι μπορούν να σε βλάψουν, και τούτο επειδή εσύ βλέπεις μόνο την παραπλανητική, τη φαινομενικά καλή τους όψη. Συμβαίνει σε όλες στις κοινωνίες και παντού: στις συναναστροφές, στον έρωτα, στην οικονομία, στην πολιτική... Εκείνο όμως που σίγουρα μπορεί ευκολότερα να σε καταστρέψει είναι ό, τι σε βοήθησε να ανέβεις πιο ψηλά από όσο αντέχεις να σταθείς. Μια ελαφριά σπρωξιά ή ένα μικρό τράβηγμα έχει τη δυνατότητα να σε γκρεμίσει. Όπως συμβαίνει και στον «Μεσολαβητή», και το γνωρίζουν ήδη όσοι διάβασαν το βιβλίο. Η σωτηρία μας ή η καταστροφή έχει να κάνει με το πώς χειριστήκαμε τη δύναμη η οποία μας δόθηκε, αν αξιοποιήσαμε χάριν των άλλων τα δώρα της ευγένειας που μας προσφέρθηκαν, ή χρησιμοποιήσαμε την όποια εξουσία μας για να τους ζημιώσουμε, προκειμένου να ωφεληθούμε εμείς.

 

Προτίθεστε να συνεχίσετε την ενασχόλησή σας με τη λογοτεχνία;

Και βέβαια, με αγωνία και χαρά. Το πιο όμορφο και ζωογόνο πράγμα που μπορεί να κάνει κάποιος είναι να καλλιεργεί το πνεύμα σκαρφιζόμενος ιστορίες και παράλληλα να κρατάει τη σκέψη σε εγρήγορση ασκώντας τον εγκέφαλό του συνεχώς. Έχω πολλά σχέδια κατά νου, ιδέες έτοιμες, ολοκληρωμένες και ήδη γράφω το τρίτο μυθιστόρημά μου που φιλοδοξώ να το τελειώσω στο τέλος του επόμενου χρόνου. Είναι πολύ ευχάριστο και πολύ αναζωογονητικό να ξυπνάς κάθε πρωί και να ξέρεις πως η μέρα σου δεν θα χαθεί, οι ώρες σου δεν θα σπαταληθούν άσκοπα, αλλά θα γεννήσουν καινούργια πράγματα στο εσωτερικό της διάνοιας και της ψυχής.

 

Πώς μπορούμε να υπερβούμε τελικά -αν μπορούμε- το μεταφυσικό φόβο του θανάτου;

Κάνοντας πρώτα από όλα ειρήνη με τον θάνατο γενικότερα. Για τούτο αρκεί ο απλός συλλογισμός ότι δισεκατομμύρια συνάνθρωποί μας που κατοίκησαν τούτη τη γη, πέρασαν από την ίδια πύλη, σε ένα κοινό πεπρωμένο από το οποίο δεν πρόκειται να ξεφύγει κανείς, όπως ξεκαθαρίζει στον «Μεσολαβητή» μου – και μεσολαβητή του – ο αλλόκοτος φυσιοδίφης Άγγελος Ροφοκάλης με τη φράση: «Χρόνο αγόρασαν, όχι την αθανασία!» Υπάρχει ένας φόβος μεταφυσικός, αλλά ο πιο αβάσταχτος για τον άνθρωπο νομίζω πως είναι εκείνος που σχετίζεται με τον υλικό του θάνατο, ο φόβος για την ώρα όπου θα φύγει από τη ζωή. Έχει να κάνει βέβαια με την προσκόλληση στα επίγεια, κατά πως το εννοούν οι θιβετιανοί βουδιστές, αλλά και – ίσως περισσότερο – με την αγωνία για το τι συμβαίνει ακριβώς την στιγμή του θανάτου, αν είναι εμπειρία οδυνηρή ή όχι. Και όταν έρχεται εκείνη η συγκεκριμένη στιγμή, ακριβώς το επόμενο δευτερόλεπτο θα λεγα ότι ο φόβος μετατοπίζεται σε εκείνους που μένουν πίσω. Αυτοί φοβούνται περισσότερο επειδή δεν γνωρίζουν... κανείς από την από εδώ πλευρά δεν γνωρίζει τί ακριβώς συμβαίνει. Ο μεταφυσικός φόβος του ανθρώπου νομίζω ότι μπορεί εύκολα να ξεπεραστεί με τη σκέψη ότι η ψυχή μας ξέρει τί θα συμβεί όταν κλείσουμε τα μάτια. Και δεν αγωνιά. Όσο για το πού θα βρεθεί, οι απόψεις διαφέρουν, ανάλογα με την κάθε κοσμοθεωρία και τις κατά τόπους δοξασίες. Πάντως, εσωτεριστές και αποκρυφιστές συμφωνούν σχεδόν παντού ότι υπάρχει κάποιο φως που αναμένει να την παραλάβει για να την οδηγήσει, πού; Μακάρι να το γνωρίζαμε κι εμείς οι πιο κοινοί θνητοί...