x
NEW IANOS E-SHOP
return to new ianos.gr
 
 

Είναι Ρώσος, που ζει στην Ουκρανία, γράφει στα Ρώσικα αλλά μιλάει 11 γλώσσες. Ένας άνθρωπος με έντονη πολιτική αντίληψη, που δεν φοβάται να θίξει μέσα από τα βιβλία του τα κακώς κείμενα της Ουκρανίας. Τα βιβλία του Αντρέι Κουρκόφ τα αγάπησα όμως κυρίως γιατί με βάζουν στη διαδικασία να αποκωδικοποιώ σύμβολα που ο συγγραφέας χρησιμοποιεί με ένα απίστευτα έντεχνο τρόπο. Η συζήτηση μαζί του ήταν μια αξέχαστη εμπειρία.

Της Ιωάννας Βλαχογιώργου

 

Είναι η πρώτη φορά που επισκέπτεστε την  Ελλάδα;

Ναι είναι η πρώτη φορά που έρχομαι. Έπρεπε να φτάσω 53 για να καταφέρω να έρθω.

 

Τα ελληνικά είναι μια από τις 11 γλώσσες που μιλάτε;

Το αστείο είναι ότι δεν μιλάω πια 11 γλώσσες αλλά μόνο έξι. Ελληνικά δυστυχώς δεν έμαθα. Είχα έναν φίλο που μάθαινε Ελληνικά αλλά εγώ εκείνο το διάστημα για κάποιο λόγο προτίμησα να μάθω Ιαπωνικά, μια γλώσσα πραγματικά δύσκολη.

 

Βλέπετε ομοιότητες στην Ελλάδα και στην Ουκρανία, όσον αφορά την πολιτική αστάθεια;

Αρχικά να σας πω ότι βλέπω γενικά πολλές ομοιότητες ανάμεσα στους Έλληνες και στους Ουκρανούς. Και οι δύο αγαπάνε τη ζωή, να πίνουν, να βγαίνουν και να τεμπελιάζουν. Υπάρχει και στην Ουκρανία κάτι το μεσογειακό στην ατμόσφαιρα.

Η Ουκρανία είναι η μητέρα της αναρχίας. Εκεί δημιουργήθηκε ο πρώτος αναρχικός στρατός από τον Νέστορ Μαχνό. Υπήρχε επομένως υπέδαφος πολύ δυνατό για μια ιδεολογική ανάπτυξη, όπως υπήρχε και στην Ελλάδα από τους αρχαίους Έλληνες. Οι πολίτες και στις δύο χώρες όμως είναι πια υπεύθυνοι σε μεγάλο βαθμό για τις πολιτικές εξελίξεις. Η Ουκρανία αποτελείται σε ένα μεγάλο βαθμό από γεωργούς και σε ένα άλλο μεγάλο βαθμό από εγωιστές. Δεν είναι ένα ιδιαίτερα συλλογικό έθνος. Μόνο τώρα δείχνουν μια συλλογικότητα, μιας και το μεγαλύτερο κομμάτι είναι εναντίον του Γιανουκόβιτς και του Πούτιν. Όμως και αυτή η αλληλεγγύη είναι επιφανειακή καθώς ένα μεγάλο κομμάτι Ουκρανών θεωρεί ότι είναι πιο νοικοκυρεμένα τα πράγματα όταν η εξουσία είναι συγκεντρωμένη στα χέρια ενός ανθρώπου και κάνουν λάθος πολιτικές επιλογές.

 

Πως είναι να ζει κανείς στην Ουκρανία αυτή τη στιγμή; Εσείς ζείτε στο Κίεβο. Ποια είναι τα μηνύματα που λαμβάνετε από τους πολίτες;

Στο Κίεβο η ζωή επέστρεψε στους φυσιολογικούς της ρυθμούς. Υπάρχουν ακόμα κάποια οδοφράγματα και κάποιοι λίγοι διαδηλωτές που ζουν σε τέντες στο κέντρο αλλά τα πράγματα έχουν ηρεμήσει. Είναι μια πολύ μεγάλη χώρα, μεγαλύτερη και από τη Γαλλία. Επομένως οι αποστάσεις είναι τεράστιες. Μπορεί να υπάρχει μια γενική ανησυχία και αγωνία, αλλά αφού το πρόβλημα έχει μετατοπιστεί, τουλάχιστον στο Κίεβο, σχεδόν τίποτα δεν διαμορφώνει σκηνικό πολέμου. Δεν είναι πάντως μια ευτυχής συγκυρία, αν αναλογιστείτε κανείς ότι τα σύνορα με τη Ρωσία είναι ανοιχτά και καθημερινά καταφτάνουν άρματα μάχης και εθελοντές. Το μεγαλύτερο κομμάτι πάντως έχει επανέλθει. Ακόμα και στην Οδησσό τα πράγματα είναι πολύ καλύτερα μετά από την τραγωδία στις 2 Μαΐου.

 

Συμμετείχατε στις μεγάλες διαδηλώσεις του Κιέβου;

Ναι ήμουν και εγώ εκεί. Φορούσα μάλιστα αυτή την κονκάρδα που έλεγε “είμαι και εγώ μια σταγόνα στον ωκεανό”. Αρνήθηκα να μιλήσω από τη σκηνή αλλά λειτούργησα σαν ανταποκριτής για διάφορα μέσα ανά τον κόσμο. Έχω όμως πολλά αναπάντητα ερωτήματα ακόμα, όπως για το ποιος διοργάνωνε πραγματικά τις διαδηλώσεις και για τα κίνητρα κάποιον ανθρώπων...

 

Ήταν υποκινούμενες διαμαρτυρίες;

Είδα στοιχεία υποκίνησης και χειραγώγησης...

 

Σε ποια από τις δύο πλευρές βλέπετε πολιτικά τον εαυτό σας;

Θεωρώ ότι δεν υπάρχει καλό μέλλον όσο παραμένει ο Πούτιν στην εξουσία. Οπότε, ναι, θα ήθελα να υπάρξει ένα τείχος ανάμεσα στη Ρωσία του Πούτιν και στην Ουκρανία. Ο πρωθυπουργός της Ρωσίας δεν αντιλαμβάνεται την Ουκρανία σαν ανεξάρτητο κράτος. Μάλιστα σε δημόσια συζήτηση του με τον Μπους είχε πει αστειευόμενος ότι η Ουκρανία δεν είναι χώρα αλλά μια γεωπολιτική παρεξήγηση. Και δυστυχώς παραμένει για αυτόν μια χώρα-καρικατούρα. Ο σύμβουλός του είπε επίσης δημόσια ότι ο Ρωσικός στρατός πρέπει να σταματήσει με κάθε τρόπο αυτούς που θέλουν να αποσχιστούν από τη Ρωσία γιατί διαταράσσουν την ειρήνη και την αρμονία. Αυτό όμως που με προβληματίζει είναι ότι αυτοί που μάχονται για να αποσχιστούν είναι εθνικιστές. Μεγάλο κομμάτι αυτών είναι φασίστες. Γιατί θέλουν οι φασίστες να γίνουν μέρος της Ευρώπης; Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη απαρτίζεται από φασίστες; Δεν υπάρχει λογική σε αυτό. Η μεγαλύτερη φασιστική οργάνωση αυτή τη στιγμή υπάρχει στη Ρωσία και μάλιστα είχε επέμβει στα Ουκρανικά εδάφη. Ο εθνικισμός πάντα υπήρχε στην Ουκρανία και ενισχύθηκε τώρα που ο Γιανουκόβιτς, ο άνθρωπος πίσω από μια παράταξη χωρίς καμία ιδεολογία, θέλησε να ξεπουλήσει την Ουκρανία στη Ρωσία.

 

Έχετε δουλέψει σε φυλακές και μάλιστα ως φύλακας. Γιατί επιλέξατε κατά τη στρατιωτική σας θητεία να το κάνετε αυτό;

Σπούδαζα γλώσσες και ήμουν μεταφραστής, κυρίως από τα Ιαπωνικά. Η άλλη επιλογή που είχα ήταν να δουλέψω για την KGB στο κομμάτι της μετάφρασης από τους ασύρματους,. Σε αυτή την περίπτωση δεν θα μπορούσα να φύγω από την χώρα για 25 χρόνια. Οπότε προτίμησα αυτή τη θέση. Ήταν αρκετά ανώδυνο γιατί ήμουν σε πτέρυγα με κρατουμένους που ήταν στη φυλακή για πολύ μικρά πράγματα. Το πιο άσχημο κομμάτι κατά τη στρατιωτική μου θητεία ήταν η αντιμετώπιση που είχα από τους υπόλοιπους φαντάρους επειδή δεν μιλούσα πολύ. Λέγανε “να τον προσέχετε αυτόν, σκυλί που δεν γαβγίζει, δαγκώνει”.

 

Έχετε πει ότι οι Ουκρανοί είναι καχύποπτοι μαζί σας και οι Ρώσοι αρνητικοί. Πως νιώθετε για αυτό;

Οι Ουκρανοί είναι καχύποπτοι μαζί μου γιατί είμαι Ρώσος στην καταγωγή, που γράφει στα Ρώσικα και ζει στην Ουκρανία. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι είναι αρνητικοί απέναντι σε οτιδήποτε Ρωσικό καθώς αισθάνονται πάντα μια απειλή. Αξίζει να αναφέρω όμως ότι το 80% του πληθυσμού, στο Κίεβο τουλάχιστον, μιλάει Ρώσικα! Εγώ όμως δείχνω καθαρά τις πολιτικές μου θέσεις μέσα από τα βιβλία μου. Δεν έχω πει σε κανέναν σε τι γλώσσα θα γράφει. Το περιεχόμενο έχει σημασία. Είμαι Ρώσος, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ζήτησα ποτέ από τον Πούτιν να υπερασπιστεί τα δικαιώματα μου, δεν χρειάζομαι κάτι τέτοιο. Το θετικό είναι ότι πια αρχίζει και φεύγει αυτή η καχυποψία από πάνω μου γιατί ακόμα και οι εθνικιστές έχουν καταλάβει ότι η Ουκρανία είναι μια χώρα που απαρτίζεται από ανθρώπους διαφόρων καταγωγών που μιλάνε πολλές γλώσσες και διαλέκτους. Αντιλαμβάνονται και οι μεν και οι δε ότι δεν είναι δυνατόν να στηρίζουν, τουλάχιστον σε πολιτιστικό επίπεδο, μόνο ότι παράγεται στη χώρα τους.

 

Φαίνεται ότι δίνετε μια μορφή πολιτικής μάχης μέσα από τα βιβλία σας. Σε όλα θίγετε με το γάντι τα κακώς πολιτικά κείμενα της Ουκρανίας και όχι μόνο. Έχετε σκεφτεί ποτέ ότι η λογοτεχνία και ο πολιτισμός είναι η λύση για να γίνει ο κόσμος καλύτερος;

Το έχω σκεφτεί πολλές φορές. Δεν θα άλλαζε τον κόσμο, σίγουρα θα τον έκανε καλύτερο. Βέβαια οι άνθρωποι που ήδη διαβάζουν, σημαίνει ότι είναι άνθρωποι με προβληματισμούς και με μια κριτική σκέψη. Είναι άνθρωποι που ψάχνουν απαντήσεις. Αυτοί που δε διαβάζουν σημαίνει ότι δεν έχουν ερωτήσεις, δεν προβληματίζονται. Ζουν με απάθεια σε ένα περιβάλλον το οποίο δεν επιθυμούν να αλλάξουν. Οπότε αν θέλουμε να αλλάξει όντως κάτι, πρέπει να αλλάξει άρδην το εκπαιδευτικό σύστημα, από τα θεμέλια του έτσι ώστε να αλλάξουν και οι αρχές των παιδιών που αποτελούν το μέλλον. Αυτός είναι και ο λόγος που στην Ουκρανία οι περισσότεροι συγγραφείς δεν δίνουν διαλέξεις σε βιβλιοπωλεία αλλά σε πανεπιστήμια.

 

Τα βιβλία σας είναι σαν κινηματογραφικά καρέ. Είναι επίσης γεμάτα με σύμβολα τα οποία ο αναγνώστης πρέπει να αποκωδικοποιήσει. Έχετε εξηγήσει τι συμβολίζει το καθένα. Θα ήθελα όμως να ξέρω γιατί παίζει τόσο σημαντικό ρόλο, αν όχι καταλυτικό, πάντα μια γυναίκα.

Η γυναίκα είναι το απόλυτο σύμβολο. Το ότι υπάρχει αυτή τη στιγμή η Ουκρανία οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στις γυναίκες της. Είναι μια χώρα μητριαρχική, που οι γυναίκες είναι πολύ πιο έξυπνες από τους άντρες και απλά τους κάνουν να αισθάνονται σημαντικοί για να μην χάσουν το ρόλο τους. Γι αυτό δεν υπάρχουν και πολλές γυναίκες στον πολιτικό χώρο. Σε κάθε μεγάλη κρίση που έχει περάσει η Ουκρανία, οι άντρες πάντα κατέρρεαν και το έριχναν στο ποτό. Η χώρα και η οικογένεια επιβίωναν χάρη στις γυναίκες. Αν δεν υπήρχαν δεν θα υπήρχε η χώρα.

 

Στο βιβλίο σας Ο τελευταίος έρωτας ενός Ουκρανού προέδρου τα βάζετε και πάλι με την πολιτική διαφθορά. Τελικά είστε αισιόδοξος με αυτό το θέμα; Θα μπορέσει ο πρόεδρος “να αγαπήσει ξανά”;

Ήμουν αισιόδοξος πριν από τις τελευταίες πολιτικές εξελίξεις. Τώρα είμαι ακόμα περισσότερο, αν καταλαβαίνετε τι προσπαθώ να πω...

 

Τα βιβλία σας έχουν έντονα στοιχεία αστυνομικής λογοτεχνίας. Είναι ένα είδος με το οποίο φλερτάρετε;

Έχω γράψει ένα αστυνομικό και ένα θρίλερ αλλά δεν έχουν μεταφραστεί. Είναι δύο είδη που με γοητεύουν πολύ. Λατρεύω τον Πουαρό και τις ιστορίες του. Θα καταπιαστώ με το αστυνομικό όταν τελειώσω με αυτά που έχω στο νου μου τώρα να γράψω. Τώρα που το σκέφτομαι και το θρίλερ που έχω γράψει έχει στοιχεία αστυνομικού. Πρόκειται για την ιστορία των Ουκρανικών μυστικών υπηρεσιών και των Ρωσικών, που βρίσκονται σε διάφορες χώρες της Ευρώπης ψάχνοντας για κρυμμένα λεφτά από την πρώην KGB.

 

Τι ετοιμάζετε αυτή την περίοδο;

Γράφω ένα βιβλίο που για πρώτη φορά δεν έχει χιούμορ. Επίσης δεν θα έχει Ουκρανούς ήρωες αλλά Λιθουανούς νέους που μεταναστεύουν σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες. Πρόκειται για ένα βιβλίο για την παγκοσμιοποίηση, την Ευρώπη και το πως αλλάζει η μετανάστευση τους ανθρώπους.