Ο Κυριάκος Γιαλένιος διάβασε και προτείνει το "Φυλαχτό", του Ρομπέρτο Μπολάνιο από τις Εκδόσεις Άγρα

 

Η Αουξίλιο Λακουτύρ είναι Ουρουγουανή, από το Μοντεβίδεο. Είναι επίσης η μητέρα της μεξικάνικης ποίησης. Η φίλη και προστάτιδα όλων των νέων ποιητών. Η Αουξίλιο Λακουτύρ είναι ο μοναδικός άνθρωπος που έμεινε μέσα στο πανεπιστήμιο της Πόλης του Μεξικού όταν παραβιάστηκε το άσυλο εκείνη την υπέροχη και ολέθρια χρονιά. Δεκατρία ασθμαίνοντα μερόνυχτα κλεισμένη μέσα στην τουαλέτα, διαβάζοντας ένα βιβλίο ποίησης και υπολογίζοντας τις φάσεις της σελήνης στις αντανακλάσεις της επάνω στα γυαλιστερά πλακάκια του δαπέδου. Εκεί, μέσα στην τοξική σιωπή της υποχρεωτικής μοναξιάς της βρίσκει την ευκαιρία να βυθιστεί στο παρελθόν και στο μέλλον μιας ζωής που ακροβατεί ανάμεσα στην παραίσθηση της λογοτεχνίας και την ακρίβεια των μαθηματικών. Το κάνει με περίσσια μαστοριά. Χωρίς μελοδραματισμούς και μακριά από την μοιρολατρία των μπουρζουάδων. Ανακαλεί τις μέρες της στα σπίτια καλλιτεχνών με ράφια γεμάτα σκόνη και βιβλία και τις νύχτες στα καφέ με συνδαιτυμόνες τους νεαρούς ποιητές του Μεξικού. Τεντώνει τον χρόνο όπως το δέρμα μιας γυναίκας που κείτεται αναίσθητη στο τραπέζι ενός πλαστικού χειρουργού και μέσα εκεί ενσωματώνει τον Γ.Σεφέρη και τον μύθο της Ηριγόνης, τις προφητείες της για όλους τους σπουδαίους λογοτέχνες του 20ου αιώνα, την Χιλή και τον Αλιέντε, τον έρωτα γιατί ο έρωτας πάντα φέρνει κάτι καλύτερο, τον αυτοσαρκασμό του παρία, την παλαιομοδίτικη αγάπη για την Πόλη του Μεξικού και τα πλάσματα της νύχτας, την απέχθεια της για κάθε σύμβαση και νόρμα, και τον θαυμασμό της για όλους τους νέους της Λατινικής Αμερικής γιατί η Αουξίλιο Λακουτύρ –μην ξεχνάμε- είναι η μητέρα της μεξικάνικης ποίησης και όλων των νεαρών ποιητών.

Το Φυλαχτό είναι μια σκοτεινή δίνη που καταπίνει με αναίδεια τον ανυποψίαστο αναγνώστη, ένα τοξικό κύμα που σκάει πάνω στην όραση και στο μυαλό χωρίς αιδώ και χωρίς προκαταλήψεις Ο Μπολάνιο δεν απομακρύνεται στιγμή από τις εμμονές του. Στήνει ένα καλειδοσκοπικό σύμπαν οπού τα γεγονότα, ο χρόνος και τα μέρη εναλλάσσονται με την ταχύτητα ενός φωτοφράκτη. Εδώ βρίσκονται όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που τον καθιέρωσαν ως αναμορφωτή της σύγχρονης λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας: η κοφτερή πρόζα, ο δηλητηριώδης λυρισμός, το μπόλιασμα του φανταστικού μέσα στην σκληρή και βίαιη πραγματικότητα, οι εμφανώς αυτοβιογραφικές αναφορές ενός συγγραφέα που έζησε για χρόνια στο μεταίχμιο μεταξύ μιας ευκταίας καθημερινότητας και ενός έμφυτου τυχοδιωκτισμού- γιος ενός μποξέρ και μιας δασκάλας, αμετανόητος τροτσκιστής, εξόριστος κατά την δικτατορία του Πινοτσέτ, πλάνητας και ιδρυτικό μέλος του κινήματος του Υπορεαλισμού* - ο Μπολάνιο βρίσκει τον τρόπο μέσα από το εφηβικό alter ego του, τον Αρτουρίτο Μπελάνιο, να προβεί σε τρυφερές αναπολήσεις μιας σκληρής νεότητας και να τις εντάξει στην πλοκή.

Και αυτό ακριβώς το υπαρξιακό ταγκό, του διδύμου της Λαγκουτύρ και του Μπελάνιο που καθ' όλη την διάρκεια του Φυλαχτού περιστρέφονται ο ένας γύρω από τον άλλο σαν τα αυτόφωτα δαχτυλίδια του Κρόνου, είναι που περικλείει όλη την ουσία του βιβλίου: ο έρωτας, η Ποίηση, η επανάσταση, η νύχτα, οι παραισθήσεις, η αντίσταση μα κυρίως η Επιβίωση. Γιατί όπως αποφαίνεται σε ανύποπτο χρόνο και η παγιδευμένη αφηγήτρια: Ωστόσο εγώ ήξερα πως μπορούσα να το αντέξω. Έτσι βάφτισα το δεξί μου πόδι με το όνομα θέληση και το αριστερό μου με το όνομα ανάγκη. Και άντεξα.

 

*Κίνημα του Υπορεαλισμού: Στα μέσα της δεκαετίας του 70’, στην Πόλη του Μεξικού, δύο νεαροί, ανήσυχοι ποιητές, ο μεξικανός Μάριο Σαντιάγο και ο χιλιανός Ρομπέρτο Μπολάνιο ιδρύουν το κίνημα του Υπορεαλισμού. Ένα πρωτοποριακό λογοτεχνικό κίνημα, ‘Νταντα α λα Μεξικάνα’ όπως το χαρακτήρισε αργότερα ο Μπολάνιο, που σηματοδοτούσε τη ρήξη με το λατινοαμερικανικό λογοτεχνικό κατεστημένο. Θεωρώντας πρότυπά τους ντανταϊστές, τους μπητ ποιητές, τον Ρεμπώ, τον Λωτρεαμόν και τον Μπρετόν, οι Υπορεαλιστές θεωρούσαν πως η απόρριψη μιας ποιητικής καριέρας ήταν στην ουσία ένας τρόπος να πάρουν την ποίηση στα σοβαρά όσο την ίδια τη ζωή. Το μανιφέστο της ομάδας, χωρίς να περιγράφει συγκεκριμένες αισθητικές αρχές, προτρέπει τους Υπορεαλιστές να εγκαταλείψουν τους κατεστημένους λογοτεχνικούς κύκλους και να αναζητήσουν την πραγματική επαναστατική ποίηση σε μία ζωή χωρίς συμβιβασμούς. (πηγή vakxikon.gr)


Άλλες κριτικές
..

"Ο Ρομπέρτο Μπολάνιο όρισε εκ νέου τη μορφή του μυθιστορήματος με το αριστούργημά του 2666. Στην παραισθησιογόνο αφήγηση του "Φυλαχτού" οραματίζεται ξανά αυτό που η λογοτεχνία έχει τη δυνατότητα να γίνει."
New Statesman

"Αυτό το σύντομο, σφιχτό ποιητικό μυθιστόρημα έχει στόχο να συμπυκνώσει τη βία και την τραγωδία της πρόσφατης λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας. [...] Η πρόζα του Μπολάνιο είναι λιτή αλλά υπέροχα συμπαγής. Οι άλλοι συγγραφείς τον αγαπούν επειδή κάνει το γράψιμο να φαίνεται πολύ σημαντικό."
The Times

"Παραισθησιογόνο και μαγευτικό μωσαϊκό αγάπης, θανάτου, ποτού και εξαθλίωσης. Οι συγγραφικές εμμονές του Μπολάνιο με την ποίηση, τη δημιουργία μύθων, την παράτολμη και αποτυχημένη νιότη ξεχύνονται σε αυτό το μυθιστόρημα με υπέροχη ορμή. [...] Σαν το μυθιστόρημα που θα έγραφε ο Ρεμπώ αν δεν τα είχε παρατήσει όλα στα εικοσιένα του."
Dazed & Confused