Αθήνα - Σταδίου 24
 

Από το 2015 που ξεκίνησε ο κύκλος συζητήσεων «Από το Αμπέλι στο Θέατρο», ο Κώστας Καζαμιάκης έχει συνομιλήσει με πλήθος εικαστικών καλλιτεχνών, φιλοσόφους, συγγραφείς, αρχαιολόγους καθώς και ανθρώπους του θεάματος στο Cafe του ΙΑΝΟΥ.

Σε συνέχεια αυτών των επιτυχημένων κύκλων, το Σεπτέμβριο 2018 ξεκίνησε ο νέος κύκλος συζητήσεων με τίτλο: «Περί Ωραίου. Συζητήσεις για την Τέχνη, τη Λογοτεχνία, τη Φιλοσοφία, την Αρχαιογνωσία».

 

Λίγα λόγια για τη συνάντηση στις 11 Σεπτεμβρίου 2019 στις 18:00:

Ο Κώστας Καζαμιάκης συνομιλεί με τον ποιητή Γιώργο Γώτη [Βραβείο Ιδρύματος Κώστα & Ελένης Ουράνη Ακαδημίας Αθηνών (2016)], με θέμα την τελευταία του ποιητική συλλογή με τίτλο Συγκλίνοντες άνεμοι, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Στιγμή.

Σχολιάζει και παρεμβαίνει μουσικά στο πιάνο ο Θανάσης Δρίτσας καρδιολόγος-αν. διευθ. στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο-συνθέτης-συγγραφέας.

Είσοδος ελεύθερη

Η εκδήλωση θα προβάλλεται ζωντανά στο ianos.gr

 

Λίγα παραπάνω λόγια για τον Γιώργο Γώτη:

Ποιητικές συλλογές του Γιώργου Γώτη:

2018       Συγκλίνοντες άνεμοι, Στιγμή

2015       Στοιχειώδη σώματα, Στιγμή

2013       More Veneto, Στιγμή

2011       Δίχως χάρτη, Στιγμή

2007       Χρονογραφία, Στιγμή

1999       Κρυμμένη εικόνα, Στιγμή

1991       Φυσική ιστορία, Στιγμή

 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΩΤΗΣ, Συγκλίνοντες άνεμοι, εκδ. Στιγμή, σελ. 86.

Η Καθημερινή, Κυριακή 21 Απριλίου 2019. 

Η εικονοπλασία των στίχων, της Νένας Κοκκινάκη.

Φαινομενικά πεζολογική, αλλά στην ουσία της έντονα ποιητική η έκφραση των στίχων του Γιώργου Γώτη απορρέει από μιαν έντονη αίσθηση ζωής που συνδυάζεται με διανοητική λεπτότητα και βαθιά ευαισθησία. Η γοητεία των ποιημάτων του βρίσκεται στην ένταση που τους προσδίδει η διαρκής αλλά τελικά αναποφάσιστη διακύμανση του συναισθήματος ανάμεσα στην κατάφαση και στη ματαιότητα της ζωής και ενώ η προσπάθεια αντίστασης του ανθρώπου απέναντι σε δυνάμεις που τον υπερβαίνουν φαντάζει τραγική, εκείνος συνεχίζει να προχωρεί είτε «ερμηνεύοντας της μοίρας τα σημεία καταπώς το θέλει η ζωή και η διάθεση», είτε «τυφλωμένος από της πρόσκαιρης νίκης τη λάμψη» ρίχνεται με νέα ορμή «να κατατροπώσει εχθρούς που ο ίδιος ονόμασε». Σε κάθε περίπτωση, πάντως, ο υπαρξιακός προβληματισμός χρωματίζεται από μια ρεαλιστική διάθεση φωτίζοντας την πραγματικότητα με το φως της ενόρασης, όπως θα έλεγε ο Μποντλέρ.

 

Ιδιότυπη φωνή Ο Γιώργος Γώτης γεννημένος στην Ανδραβίδα της Ηλείας το 1956, οδοντίατρος το επάγγελμα, αν και ολιγογράφος (επτά ποιητικές συλλογές από το 1991 μέχρι σήμερα), έχει κατορθώσει να διαμορφώσει τη δική του ιδιότυπη φωνή, λυρική, μελαγχολική και παράλληλα ρομαντική και στοχαστική. Τιμημένος με το Βραβείο του Ιδρύματος Ουράνη Ακαδημίας Αθηνών (2016) για το σύνολο του έργου του συνεχίζει να πορεύεται μοναχικά, δουλεύοντας επιμελώς τους στίχους του που χαρακτηρίζονται όχι μόνο από αντικειμενικότητα και υποβλητικότητα, αλλά κυρίως από ενάργεια γλυπτική, διαπλασμένη εμφανώς από την επιστημονική του διαμόρφωση (κι ας είναι ο μόνος από τους τέσσερις λογοτέχνες της ομάδας φοιτητών της Οδοντιατρικής –οι άλλοι είναι ο Παντελής Μπουκάλας, ο Νίκος Ξυδάκης και ο Γιώργος Κοροπούλης– που είχαν εκδώσει το περιοδικό «Σύμπτωμα», ο οποίος άσκησε το επάγγελμα).

Στην τελευταία του συλλογή «Συγκλίνοντες άνεμοι» απολύτως ευδιάκριτη είναι η εικονοπλασία. Με βασικά μοτίβα τη νύχτα, τη σελήνη, τη σκιά, το δειλινό και τη σιωπή ο ποιητής ζωγραφίζει τη ζωή με όλες τις πλάνες και τις ματαιωμένες προσδοκίες της. Ο άνθρωπος αντιμέτωπος με την ανεξιχνίαστη αιωνιότητα και τη φθορά του χρόνου αφήνει τον κόσμο να παρελαύνει εντός του περιφέροντας τις πληγές του («…οι πληγές μας σκοτεινός κήπος / δάσος κατακτημένης ήττας», στο ποίημα «Αμλετ»), ενώ «Ο βασιλιάς της αγοράς» θαμπώνει με τα φανταχτερά πετράδια της καρδιάς του «όσους έχουν ανάγκη να θαμπωθούν».

Μυθικά πρόσωπα (Ελένη, Φιλοκτήτης, Απόλλωνας, Πρόσπερος, Λαοκόων, Αχιλλέας, Αφροδίτη) καθίστανται σύμβολα της ανθρώπινης ζωής, δίνοντας κάποτε στα ποιήματα την ειρωνική χροιά που τα φέρνει κοντά στην ποίηση του Καβάφη. Δεν είναι τυχαία η χρήση του ρομαντικού μοτίβου Ελένης - Σελήνης που γίνεται «ιαχή στα χείλη μυρίων ανδρών / μια εικόνα κρατημένη στη μνήμη, χαραγμένη / σε χρόνια προσμονής και απόγνωσης», παραπέμποντας προφανώς στην εικόνα της Ιλιάδας, όπου οι γέροντες της Τροίας βλέποντας την Ελένη ν’ ανεβαίνει σ’ έναν πύργο για να παρακολουθήσει τη μονομαχία του Πάρη με τον Μενέλαο παραδέχονται ότι για μια τέτοια γυναίκα άξιζε να γίνει ο Τρωικός Πόλεμος. 

 

17/2/19, Η Αυγή.

Η ομορφιά της στάχτης.ΤΗΣ ΕΛΣΑΣ ΚΟΡΝΕΤΗ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΩΤΗΣ, Συγκλίνοντες άνεμοι, εκδόσεις Στιγμή, σελ. 86

Τα έργα της μοίρας, η συνάφεια του κόσμου, το ασπρόμαυρο γαϊτανάκι της ζωής, οι εξουθενωτικές μονομαχίες ανάμεσα σε θεούς και ήρωες, οι περιπετειώδεις εναλλαγές ανάμεσα σε νίκες και ήττες, ο μυστικός λαβύρινθος της κρυμμένης ομορφιάς και μια σειρά από λαβωμένους νικητές και ματωμένους ηττημένους, άνεμοι αντίθετοι αρχικά που απωθούνται, αλλά που καταλήγουν συγκλίνοντες να έλκονται τελικά, συναντούνται, συγκροτούνται, συνθέτοντας μέσα από τη σφοδρή θυελλώδη ένωσή τους το ποιητικό σώμα του γράφοντος.

Ο άνθρωπος o παγιδευμένος στο δίχτυ της ματαιότητας, της διάψευσης, μιας ψευδεπίγραφης αιωνιότητας, μέσα από μια τελετουργία απογύμνωσης απολαμβάνει τον θρίαμβο της ήττας του, γνωρίζοντας ότι στο τέλος  η αναδυομένη της ζωής, θα είναι πάντα η ύπαρξη που όσο κι αν βουλιάζει κι αν καταβυθίζεται, θα δροσίζεται στη δίψα του έρωτα, θα καίγεται στη φλόγα της δημιουργίας, θα σηκώνεται από κάθε πτώση, θα λούζεται στο σκοτάδι, θα αναρριχάται στο φως και τότε θα είναι η απόλαυση αυτή η μεγαλύτερή του νίκη. Βουλιάζουμε, συνηθίζουμε του νερού τη θαμπάδα/ Η σκοτεινιά σαν κλείσεις τα μάτια/ γίνεται το φως μας/

Αν υποθέσουμε ότι την ανθρώπινη μοίρα συγκροτεί ένα συνονθύλευμα από κλωστές που καθοδηγούνται ατέρμονα τραβώντας η μια την άλλη ώσπου κάποια να σπάσει, τότε η τέχνη και δη η ποίηση, είναι η μόνη διέξοδος για τον άνθρωπο μαριονέτα. Ένα άλμα συνείδησης είναι η ποίηση, η ανάγκη να βγεις από τη ζωή θυσιάζοντάς την για ένα ιδανικό, αυτό της ποιητικής μοίρας. /Κι αν δεν υπάρχει αντίπαλος να μας νικήσει υπάρχει η μοίρα/. Γυρνάμε σαν τις χρυσαλλίδες γύρω από/ της φαντασίας μας το φως και από τη μια όχθη/ κατά πως θέλει η ζωή πηγαίνουμε στην άλλη/ Μικροί Λαοκόοντες εμείς/ ασεβείς, γνώστες, έρμαια της μοίρας μας/.

Η ύπαρξη είναι από τη φύση της αλαζονική λόγω της άγριας δύναμής της με την οποία υπερβαίνει τη θνητότητα. /Υποκλινόμαστε στο σταματημένο χρόνο μετρώντας/ απ’ την αρχή την ύπαρξη, απαριθμώντας/ το απολεσθέν κέρδος που άλλοι θα έλεγαν πλούτο/ Στο τέλος είναι πάντα η ύπαρξη που θριαμβεύει, ματωμένη, ταλαιπωρημένη, ταπεινωμένη στα πεδία των μαχών, αλλά ποτέ ηττημένη. Η ύπαρξη θριαμβεύει μέσω της ποίησης σαν δημόσια προσευχή.

Μυστικοί θεοί και θεϊκά σώματα σε αιώρηση, η φθορά και ο χρόνος, μια πομπή από κατεκτημένες ήττες η ζωή «που για παράδεισο σου την πουλήσαν», «Οδύσσεια που χαράζεις επινοώντας τη στεριά». Ένα πλήθος από μελλοθάνατους μονομάχους, θύματα-νικητές, παρελαύνει με τύμπανα και ιαχές στην αρένα της ματαιότητας με λάβαρο την Αξελική παραδοχή: Ότι το τέλος θα διαρκέσει αιώνες. /Το τέλος παρήγορο όταν φαντάζει ως αρχή/. Η αρμονία, η ισορροπία, η συμμετρία, η ζυγισμένη αυξομείωση των λυρικών εντάσεων και εξάρσεων και ξεχωριστών φωτοσκιάσεων χαρακτηρίζουν ένα πλήθος λεπταίσθητων ποιημάτων με συμπαγείς, καλοδουλεμένους στίχους όπως οι ακόλουθοι: Τα περασμένα μιλούν καθώς/ οι εποχές αλλάζουν συνήθειες/ ψάχνεις στα χρόνια της σιωπής/ το φάντασμα κάθε λέξης/ το μέλι αναζητάς μιας προσευχής/

Ο αγώνας της ζωής, η εναρμόνιση του πραγματικού με τον φανταστικό κόσμο, η χαλιναγώγηση της καλλιτεχνικής φύσης οδηγούν τον ποιητή σε μια πάλη σώμα με σώμα με αόρατους εχθρούς σ’ ένα πεδίο μάχης όπου τα σώματα ματώνουν, νικητές ανακηρύσσονται πεσόντες,  όπου επικρατεί μια και μόνη αβεβαιότητα: /Αν θα μπορέσει το θαύμα/ να αλλάξει τον γύρω μας κόσμο/ και να είσαι μόνο εσύ ο νικητής/.

Αν με τη λέξη ήρωας έχουμε τον ορισμό του μύθου, με τη χρήση του μύθου έχουμε έναν τρόπο να αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Οι ήρωες ή ο ένας και μοναδικός ήρωας, πρίγκιπας των ανέμων και πρωταγωνιστής που μάχεται με θεούς και δαίμονες, φλέγεται, καίγεται και χάνεται στις στάχτες των ανδραγαθημάτων του βίου του. Αναδύεται όμως ευθύς αμέσως μέσα από έναν στρόβιλο τέφρας, εκεί όπου οι άνεμοι συγκλίνουν, μακριά από τους φόβους του και το ανθρωποφάγο πλήθος, εξιλεωμένος και δικαιωμένος σαν άλλος φοίνικας.

Πρόκειται για  την αίσθηση λοιπόν ότι παίρνεις έναν απλό κι αδιάφορο για τους άλλους άνθρωπο και τον κάνεις ήρωα. Τον βαπτίζεις ξανά κάνοντάς τον κάτι άλλο προσδίδοντάς του άλλες ιδιότητες και ικανότητες, επαναπροσδιορίζοντας την ύπαρξή του.

Σε μια εποχή έντονων απολογισμών και αξιολογήσεων στην τόσο άρτια συλλογή με την καθαρόαιμη ποίηση, ο Γιώργος Γώτης καθοδηγεί την έμπειρη πέννα του «σκάβοντας»  βαθιά στο χαρτί, στην ψυχή και στον κόσμο, πετυχαίνοντας υποδειγματικά τον επαναπροσδιορισμό της ύπαρξης, ανασύροντας στην επιφάνεια την ποιητική ομορφιά των τραυμάτων, κρατώντας αλώβητο τον σκληρό πυρήνα της ύπαρξης.

Η Έλσα Κορνέτη είναι ποιήτρια

 

Της Κυριακής Αν. Λυμπέρη. www.bookpress.gr, 21.2.2019

«Θυμάσαι τη ρυθμική ανάσα της θάλασσας»

Της παρούσης ποιητικής συλλογής προηγούνται άλλες έξι και ένα ταξιδιωτικό ημερολόγιο με θέμα τη Βενετία (και με φανερή και σε αυτό το είδος την ποιητική διάθεση), σε μια πολύχρονη διαδρομή γραφής από το 1988. Δεν λησμονούμε πως ο ποιητής Γιώργος Γώτης έχει ήδη βραβευτεί με το βραβείο Κώστα και Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου του το 2016.

Θα μας μιλήσει για το βάρος της στιγμής στην πορεία του βίου μας, τις αμφιβολίες, τη διαδοχή βεβαιότητας και αβεβαιοτήτων όσον αφορά τις σκέψεις και τις πράξεις μας, τα διλήμματα που έχει κανείς προκειμένου να πάρει μια συγκεκριμένη απόφαση της οποίας οι επιπτώσεις θα τον ακολουθούν για καιρό ή και για πάντα. Για τα ναι ή τις αρνήσεις που έχουν καθοριστική σημασία στη ζωή μας. 

Βλέπουμε εδώ μια ποίηση χαμηλών μάλλον τόνων, αλλά με πλήρη στοχαστική διάθεση, λίγο μελαγχολική, πάντως θυμόσοφη. Ένας ποιητής επιδέξιος που ελέγχει απολύτως το υλικό και το ύφος του. Η θεματολογία του πλούσια. Θα διαβάσουμε για τους «ανθούς της χαράς», αλλά και για «των πόνων το αγκάθι», για τις πληγές, για τους φόβους, για τις νίκες και τις ήττες, τις ματαιωμένες προσδοκίες, τις αδυναμίες, τις πλάνες, τις αμφιβολίες, τις προδοσίες, την τυραννία των αναμνήσεων, αλλά και την αγάπη, τον πόθο, τη φιλία, τη γιατρειά της λήθης, τη γαλήνη της ψυχής, τα όνειρα. Πολλές φορές κάνει χρήση στους τίτλους των ποιημάτων προσώπων προερχομένων από το πάνθεον της γραφής ή της ιστορίας, μέσα από το ειδικό βάρος των οποίων μεταφέρει τα μηνύματά του για να τα καταστήσει περισσότερο προσιτά, διότι –κατά τα άλλα– δημιουργεί με τις λέξεις του την αναγκαία ομίχλη, ώστε να παρουσιάζεται ένα ενδιαφέρον αισθητικό αποτέλεσμα. Επίσης, περνούν στις σελίδες του κατά τόπους ωραίες λυρικές εικόνες της φύσης που προσαρμόζονται στα εκάστοτε νοήματά του (π.χ. «Τη νύχτα μετρονόμος το τριζόνι μετρά ρυθμικά / και η μουσική των άστρων δίνει τον τόνο της σιωπής» ή «Θυμάσαι τη ρυθμική ανάσα της θάλασσας / που ανεβοκατεβαίνει μετρώντας / του σύμπαντος κόσμου σφυγμός» ή «Ο ουρανός τα δέντρα υπάρχουν καθώς / επάνω σε ένα σύννεφο / με το λευκό σου φόρεμα ξαπλώνεις / και περιμένεις να βλαστήσει το σώμα / να γίνει το άνθος καρπός»). Αν και ο στίχος του είναι γενικά ελεύθερος, θα παρεμβάλει ανάμεσα στα άλλα και ένα ποίημα με ομοιοκαταληξία, για να αναδείξει την προφανή του ικανότητα και σε αυτό το πεδίο: «Μελάνι στάζεις στην κρυφή πληγή σου / και τότε, αηδόνι σε ξυπνά του παραδείσου».

Η σκιά που ρίχνει στην ύπαρξη η θνητότητα είναι οπωσδήποτε παρούσα εδώ. Η φθορά και η ασθένεια επίσης. Συγκινητική η εικόνα της «φεύγουσας κόρης» που «Σκοτεινή αμαζόνα καλπάζει. / Φαγωμένο το στήθος από αόρατο στόμα αρρώστιας». Ή και του δέντρου που «το στοιχειώνει κεραυνός / ή χέρι ξυλοκόπου». Παραπέμποντας στο σαιξπηρικό κληροδότημα (Μάκβεθ), θα μας μιλήσει για την ερμηνεία των σημείων της μοίρας με τη διάθεση της στιγμής, για τη δυναστεία του λόγου που ξέρει να παραπλανά και να ετοιμάζει αποτυχίες, για τον κακό εαυτό που κανείς οφείλει να ξεπεράσει. Όπως και ο Άμλετ, το ποιητικό υποκείμενο θα αναρωτηθεί «με εκείνο το κρανίο ανά χείρας» το γνωστό «να ζει κανείς ή να μη ζει», μια αιώνια ανθρώπινη διερώτηση για την αξία της ζωής, για το βάρος που έχουν οι παρουσίες ανθρώπων ή ιδεών για τον καθέναν μας. Θα μας μιλήσει επίσης για το θαύμα της ομορφιάς, για την ευτυχία των απλών πραγμάτων, για τη γοητεία της αφής. Για το πώς μέσα από τον καθρέφτη του άλλου μπορούμε να δούμε τον εαυτό μας. Για τα χέρια που είναι γέφυρες που ενώνουν τους κόσμους μας και γνωρίζουν να καταργούν τις αποστάσεις. Για το πώς η θυσία παρουσιάζεται σαν μέτρο της αγάπης. Ακόμα θα μας πει για την κάθε είδους απώλεια που δονεί την ύπαρξη, για χαμένους παραδείσους, για αποχαιρετισμούς. Για τις επισκέψεις των αγαπημένων νεκρών που έρχονται για λίγο να κατοικήσουν μαζί μας και πάλι. Για την ευτυχία που σε μια στιγμή μόνο μπορεί να γίνει σκόνη.

Η αναζήτηση της αιωνιότητας στο εφήμερο. Ο έρωτας σαν αντίδοτο στη φθορά.

Αλλά και για μια παλιά ευτυχία που κρατάει κανείς σαν φυλακτό για δύσκολες ώρες. Θα μας μιλήσει για το βάρος της στιγμής στην πορεία του βίου μας, τις αμφιβολίες, τη διαδοχή βεβαιότητας και αβεβαιοτήτων όσον αφορά τις σκέψεις και τις πράξεις μας, τα διλήμματα που έχει κανείς προκειμένου να πάρει μια συγκεκριμένη απόφαση της οποίας οι επιπτώσεις θα τον ακολουθούν για καιρό ή και για πάντα. Για τα ναι ή τις αρνήσεις που έχουν καθοριστική σημασία στη ζωή μας. Την αφοσίωση ή την εγκατάλειψη ιδεών και προσώπων. Μάλιστα συχνή αναφορά θα κάνει στις αόρατες παρουσίες θεών που κινούν τα νήματα σε έναν θίασο από μαριονέτες στο θέατρο του κόσμου, όπου τα πάντα σχεδιάζονται και η τύχη είναι απλώς η αδυναμία ερμηνείας των νευμάτων. Γιατί μερικές φορές κυριαρχεί «το εφήμερο της τύφλωσής μας σκοτάδι» ή αλλιώς: «μαύρα τα πουλιά σμήνος θολώνουν το νου». Ωστόσο «ανάσα της ψυχής η πίστη» θα μας πει αλλού. Και η ομορφιά είναι εκείνη που «ασκεί μάτι και νου ώστε / διέξοδο να αναζητά από το λαβύρινθο / των καθημερινών ερωτημάτων». Σε έναν κόσμο όπου ο καθένας βαδίζει στη δική του έρημο, ο ερημίτης ζητά και βρίσκει στον κόκκο της άμμου ολόκληρο το σύμπαν. Βέβαια για μερικούς τα είδωλα των πραγμάτων μπορεί να ιδωθούν κι αυτά σαν όψη της αλήθειας, αναζητώντας κάποτε κι εκεί την αναγκαία παρηγοριά. Όμως υπάρχουν πάντα τα (έστω χάρτινα) καραβάκια των ονείρων ή με άλλη διατύπωση «των ονείρων τ’ αηδονάκια» με τους κελαηδισμούς τους. Υπάρχει η φαντασία για να μας δίνει φτερά να προσεγγίζουμε τον ουρανό. Η αναζήτηση της αιωνιότητας στο εφήμερο. Ο έρωτας σαν αντίδοτο στη φθορά. Τα δάχτυλα (του ποιητή) που παίζουν τη μουσική του φωτός. Ναι, μέσα στα όνειρα όλα μπορούν να συμβούν. Κι αν φτάσει κανείς στο μηδέν, «ξεκινώντας αντίστροφα, πάλι αιωνιότητα μετρά» θα διαβάσουμε στις σελίδες του Γιώργου Γώτη.

Θεωρώ λοιπόν ότι ο ποιητής εξαπολύοντας τους συγκλίνοντες ανέμους της γραφής του, καταφέρνει στην παρούσα συλλογή να συναντήσει με επιτυχία τα κέντρα της σκέψης και της ευαισθησίας μας.

* Η ΚΥΡΙΑΚΗ ΑΝ. ΛΥΜΠΕΡΗ είναι ποιήτρια. 
Τελευταίο της βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Ορμητικοί οι φθόγγοι ως το χάνομαι» (Εκδόσεις των Φίλων).

 

Χρήσιμες πληροφορίες:

Οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιούνται στην αίθουσα εκδηλώσεων του ΙΑΝΟΥ και θα προβάλλονται ζωντανά διαδικτυακά σ` όλον τον κόσμο.

Η είσοδος στις συναντήσεις είναι ελεύθερη

Οι εκδηλώσεις θα προβάλλονται ζωντανά και στο ianos.gr

IANOS | Σταδίου 24, Τ. 210 3217810, www.ianos.gr