x
NEW IANOS E-SHOP
Δείτε το νέο site του ΙΑΝΟΥ
 
 

Με αφορμή το νέο του βιβλίο με τίτλο “Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου” από τις εκδόσεις Ψυχογιός συναντήσαμε το συγγραφέα Γιάννη Καλπούζο στον IANO και μας μίλησε για το βιβλίο, για τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία για την ποίηση και όχι μόνο.

Της Δήμητρας Νικολάου

 

Το νέο σας βιβλίο με τίτλο “ Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου” από τις εκδόσεις Ψυχογιός τι πραγματεύεται; Ποια είναι η πηγή έμπνευσής σας;

Πραγματεύεται το μεγαλείο του έρωτα, ο οποίος μεταβολίζεται στο κείμενο σε λογοτεχνικό καρπό, και συγχρόνως, μέσα από τα πρόσωπα και την πολυπλοκότητα των σχέσεων, απεικονίζεται η σύγχρονη Ελλάδα, ενίοτε με κωμικό και έντονα σαρκαστικό τρόπο, ενώ στις τελευταίες σελίδες αποκαλύπτεται ότι πολλά από όσα συμβαίνουν στο βιβλίο, καθώς και οι ήρωες, κτίζουν σαν κομμάτια του παζλ μια αλληγορία για τις επιπτώσεις του εμφυλίου πολέμου στην Ελληνική κοινωνία.

Παράλληλα το μυθιστόρημα πραγματεύεται θέματα όπως: οι τόσο ξεχωριστές πορείες των ανθρώπων την ίδια στιγμή· η αξία της ατομικής καλλιέργειας της ψυχής και του πνεύματος· πόσο το συναίσθημα επηρεάζει τη λογική· πόσο τα κρίματα των προηγούμενων γενιών βασανίζουν τις επόμενες· και πολλά άλλα. Εν ολίγοις ακολούθησα και σ' αυτό το μυθιστόρημα τη στρατηγική και την τεχνική της πολυεπίπεδης γραφής, των πολλαπλών αναγνώσεων. Μπορεί ο αναγνώστης να μείνει μόνο στη μυθοπλασία ή να ψάξει όσα κρύβονται κάτω από αυτή.

Όσον αφορά την πηγή της έμπνευσης είναι η ίδια η ζωή, η πατρίδα μας, η ιστορία μας, ο γενέθλιος τόπος μου και φυσικά ο έρωτας και η αγάπη, που μέσα σε μια κοινωνία η οποία χαρακτηρίζεται από τον εγωκεντρισμό και την ιδιοτέλεια, έρχονται να μεταλλάξουν το "δικό μου" και να το κάνουν "δικό σου", εξού και ο τίτλος: "Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου".

 

Ποια είναι η γνώμη σας για τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία σε σύγκριση με παλιότερες εποχές;

Έχουμε πολύ σημαντικούς συγγραφείς, όπως και παλαιότερα. Όμως δεν τοποθετούνται οι ίδιοι και τα έργα τους στο ύψος που τους αρμόζει. Κι αυτό γιατί μεταλλάχτηκαν οι αξίες μας, η αισθητική και τα πρότυπα ζωής. Κοντολογίς, μετατοπίστηκε δραματικά η προσοχή μας προς άλλες κατευθύνσεις. Το πρόβλημα ξεκινά από την πολιτεία, από όσους συμμετέχουν στις πολιτικές-κομματικές δραστηριότητες του τόπου μας και από τη συντριπτική πλειονότητα των μέσων ενημέρωσης, καθώς όλοι έχουν παραγκωνίσει και απαξιώσει τη λογοτεχνία και μοιραία καθορίζουν τη στάση του κόσμου, καταλήγοντας στον αμφίδρομο επηρεασμό. Άλλοτε, δηλαδή, αποτελούσε γεγονός η έκδοση  ενός βιβλίου κι ας είχαμε πολύ μικρότερη αναγνωσιμότητα· λόγω αναλφαβητισμού, οικονομικής ανέχειας κλπ. Σήμερα τσαλαβουτάμε στην αισθητική ευτέλεια, έχουμε καταστήσει μοναδικό κέντρο της ζωής μας την οικονομία, μας κατατρώει το αγρίμι του κέρδους και η εξουσία του σώματος. Κι η ψυχή; Ελάχιστοι ασχολούνται. Πώς, λοιπόν, να αναδειχτεί το σημαντικό έργο ενός συγγραφέα αλλά και ο ίδιος ως υψηλή πνευματική οντότητα, ως πρότυπο για τις νέες γενιές, όταν η λογοτεχνία δεν περιλαμβάνεται στο αξιακό περιβάλλον της πολιτείας και στο στερέωμα των ενδιαφερόντων της πλειονότητας των πολιτών της;

 

Με αφορμή αυτή τη σύντομη συνέντευξή μας στο Ianos Magazine, το νέο διαδικτυακό περιοδικό του Ιανού, θα θέλαμε να μας πείτε τη γνώμη σας για το ηλεκτρονικό βιβλίο. (e-book).

Καταρχάς να σας ευχηθώ καλό δρόμο! Για μένα η αξία ενός βιβλίου βρίσκεται στο περιεχόμενό του. Έντυπο ή ηλεκτρονικό, δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Αυτό δε σημαίνει ότι μέμφομαι όλους εκείνους που υποστηρίζουν το έντυπο βιβλίο, με το οποίο δένονται, τρόπον τινά, με ερωτική σχέση. Από το άγγιγμα και τη μυρωδιά του, μέχρι τις σημειώσεις και την οπτική επαφή στη βιβλιοθήκη ή στο γραφείο τους. Άλλωστε είμαι ένας από αυτούς. Όμως πρόσφατα συνάντησα αναγνώστρια ηλικίας εβδομήντα ετών, η οποία μού είπε: "Σώθηκα με τα E-books. Το σπίτι μου δε χωρά άλλα βιβλία, ενώ πλέον δεν μπορώ να κουβαλώ είκοσι τόμους στις διακοπές μου. Με τα E-books παίρνω δεκάδες μαζί μου, χωρίς κανένα κόπο". Μπορεί κανείς να της αντιπαρατεθεί; Σε κάθε περίπτωση οι αναγνώστες θα επιλέξουν και θα προκρίνουν τη μορφή του αυριανού βιβλίου με τις προτιμήσεις τους.

 

Ποιος μυθιστορηματικός ήρωας από την κλασική λογοτεχνία, ελληνική και ξένη είναι ο αγαπημένος σας;

Ο πιο αγαπημένος είναι ο "Γιάννης" του Σκαρίμπα, στο "Θείο τραγί". Αιρετικός, αντισυμβατικός, σαρκαστικός, ανατροπέας του καθωσπρεπισμού και της καθεστηκυίας τάξης, με καυστική ειρωνεία απέναντι στις κοινωνικές συμβάσεις και στην υποκρισία. Γιομάτος τρέλα, ποίηση, φαντασία, ευαισθησία και ανθρωπιά. Είναι αγαπημένος και για τη συμβολική αγριότητα και το σάστισμα του απέναντι σε κάθε τι φιλικό και ανθρώπινο, το τεχνηέντως αλλόκοτο της προσωπικότητας του, τον ψυχικό κλυδωνισμό του, το συνεχές πέρασμα από το θείο στο ανόσιο και την αθυροστομία, χωρίς όμως ποτέ να γίνεται χυδαίος, τη στοργή, τον ερωτισμό και τον πλάνητα βίο του. Με έλκει η ουτοπία του, την οποία εν μέρει πραγματεύεται ως θέμα και το "Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου".

 

Με δεδομένο ότι κατέχετε το βραβείο αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ για το 2009 για το επιτυχημένο μυθιστόρημά σας «Ιμαρέτ. Στη σκιά του ρολογιού», ποιος είναι ο ρόλος των βραβεύσεων για σας;

Ειδικά αυτό το βραβείο παρείχε, αφού πλέον δεν υφίσταται, τη δυνατότητα στον τιμώμενο συγγραφέα να διαγωνιστεί το βιβλίο του και ο ίδιος στον λογισμό και στην ψυχή πολύ περισσότερων αναγνωστών, όταν μάλιστα ανήκει σε κείνους που δεν αναλίσκονται στην καλλιέργεια δημοσίων σχέσεων για την προβολή τους. Προσωπικά σε μένα λειτούργησε με αυτόν τον τρόπο και συγχρόνως ως δημιουργική πρόσκληση και πρόκληση ν' ακολουθήσω με πιότερο πάθος, δουλειά και προσήλωση το λογοτεχνικό μου όραμα. Τόνωσε το κίνητρό μου και τον δημιουργικό ενθουσιασμό μου. Εν γένει, βεβαίως, και τα λοιπά βραβεία είναι δυνατόν να συνδράμουν προς αυτή την κατεύθυνση, αρκεί να μη δίδονται με βάση την κρατούσα συντεχνιακή πρακτική. Ωστόσο, κανένα βραβείο δεν ανεβάζει σε μόνιμο βάθρο τον τιμώμενο συγγραφέα και δεν του εξασφαλίζει μια επιτυχημένη πορεία στον χρόνο. Κάθε βιβλίο του κρίνεται από τους αναγνώστες κι αν δεν έχει να προτείνει κάτι σημαντικό, λίαν συντόμως θα εισπράξει την απόρριψη.

 

Διανύουμε το μήνα ποίησης, θα θέλαμε να μας συστήσετε με την ιδιότητα του ποιητή αυτή τη φορά, ορισμένα ποιήματα που θα προτείνατε να διαβάσουν ή να ξαναδιαβάσουν οι αναγνώστες του περιοδικού μας.

Επειδή αυτός ο τόπος και η ποίηση έχουν ανάγκη από νέο αίμα και νέες φωνές, θεωρώντας νέους και όσους δεν έχουν ακουστεί όσο θα τους άξιζε, θα καλούσα τους αναγνώστες σας να διαβάσουν: Ηλία Σεφερλή, Ιωάννα Χρήστου, Σμαράγδα Μανταδάκη και Έλσα Κορνέτη. Επίσης τέσσερις παλιότερους ποιητές: Γιάννη Ζαρκάδη, Σταύρο Μίχα, Σταύρο Αμπελά και Θωμά Γκόρπα.

 

Η στιχουργική σας δραστηριότητα, η ποιητική ή η συγγραφική είναι η βαθύτερη αγάπη σας;  Κάνετε τέτοιου είδους κατηγοριοποιήσεις;

Ο λόγος, η γλώσσα κυριαρχεί στην ψυχή μου. Κι όλα, ποίηση, στιχουργική, πεζογραφία, είναι λόγος. Η ποίηση είναι αυτή που με φλογίζει και με μεταβολίζει όσο τίποτε άλλο κατά τη διαδικασία της γραφής και γι' αυτό ενυπάρχει μ' έναν τρόπο στα πεζογραφήματά μου. Ωστόσο η μυθιστοριογραφία, καθώς παρέχει τη δυνατότητα να περικλείει όλες τις μορφές γραφής, μονοπωλεί το ενδιαφέρον μου και την αγάπη μου τα τελευταία χρόνια, έχοντας και πάλι ως πρώτο μέλημά μου την αναγνωστική ευφορία μέσω του λόγου.

 

Για το τέλος, θα ήθελα να σας ρωτήσω ποια είναι η γνώμη σας για τη μελοποιημένη ποίηση.

Η ποίηση είναι αυτόνομη τέχνη. Η όποια προσπάθεια μελοποίησής της κινδυνεύει να τη μετατρέψει στο ήμισυ ενός έργου, μέχρι και να την ευνουχίσει. Η δε ευκολία στην αναμετάδοση της μουσικής και το επαναλαμβανόμενο άκουσμα, επηρεάζουν στο εξής μέχρι και τον τρόπο ανάγνωσης της μελοποιημένης ποίησης. Δοκιμάστε, για παράδειγμα, να διαβάσετε Νίκο Καββαδία και πείτε μου αν δεν ακολουθείτε τον ρυθμό της μουσικής σε όσα ποιήματά του μελοποιήθηκαν. Αλλοιώνεται, δηλαδή, ο αρχικός ρυθμός της, οι ξεχωριστοί ήχοι που προσέδωσε ο ποιητής και η ατμόσφαιρα, και κατ' επέκταση ο τρόπος πρόσληψης από τον αναγνώστη.

Όμως από άλλη σκοπιά, πάντα εν μέρει κι εφόσον έχουμε μια αρμονική σύζευξη στίχων, μελωδίας και ερμηνείας, η μουσική μπορεί να αναδείξει την ποίηση και να προκαλέσει την προσοχή των αναγνωστών. Μπορεί η μουσική να φέρει την ποίηση και πιο κοντά στον κόσμο, όπως συνέβη, πάλι μερικώς ως προς την ουσία της ποίησης, με το "Άξιον Εστί" του Ελύτη.

Δίλημμα, λοιπόν; Αναμφίβολα. Και πού καταλήγουμε; Η ζωή και η ποίηση και η μουσική θα τραβήξουν τον δρόμο τους, πότε ως αυτόνομες τέχνες και πότε σε σύζευξη, χωρίς να εξαρτώνται από τις δικές μου αμφιβολίες και τα διλήμματα, ή κι οποιουδήποτε άλλου.

 
: Jazz & Cinema Vol. 3 - Music Forever