Ξέρετε ποια είναι η μαγεία στο IANOS CAFE; Ότι όπως περπατάς ανέμελος ξαφνικά πέφτεις πάνω στον κορυφαίο κριτικό Θεάτρου Κώστα Γεωργουσόπουλου και ακόμα πιο μαγικό κάθεσαι μαζί του για μια ενδιαφέρουσα συζήτηση. Σταμάτης Νικηταράς στις ερωτήσεις, ο «πολύς» Κώστας Γεωργουσόπουλος στις απαντήσεις.

 

Ποιo είναι το μυστικό της κριτικής λοιπόν;

Η υποκειμενικότητα. Η πλήρης υποκειμενικότητα. Όποιος λέει ότι είναι αντικειμενική η κριτική είναι ηλίθιος. Αντικειμενική είναι μονάχα η Φυσική και τα Μαθηματικά, όλα τα άλλα είναι υποκειμενικά. Από την Φιλοσοφία μέχρι την Κριτική, είναι υποκειμενικά. Αντικειμενικότητα υπάρχει στο να έχεις πάντα τα ίδια κριτήρια για τα ίδια πράγματα. Η αντικειμενικότητα σου.

 

Η αμεροληψία σου...

Όχι, δεν είναι θέμα αμεροληψίας. Δεν μπορεί να αλλάζεις γούστα, γιατί κάποια στιγμή θολώνεις τον αναγνώστη σου, αν σου αρέσει η φάρσα υμνείς πάντα την φάρσα. Εγώ λατρεύω την φάρσα. Λατρεύω ασφαλώς το τέλειο θέατρο.

 

Γιατί αυτό;

Γιατί ακριβώς δεν έχει ιδεολογήματα, η φάρσα δεν έχει ούτε ιδεολογήματα ούτε ψυχολογισμούς. Η φάρσα ασχολείται μονάχα με τον ρυθμό, γι αυτό και δεν σε αφήνει να ανασάνεις, έχει έναν ρυθμό.

 

Υπάρχει αντιστοιχία φάρσας στην ζωή;

Πώς δεν υπάρχει; Συνεχώς πατάμε διάφορες παγίδες. Ή μας την στήνει η ζωή ή μας δημιουργήθηκαν οι συνθήκες, και γι αυτό ακριβώς είμαστε πάντα θύματα μιας φάρσας. Για σκεφτείτε αυτήν την στιγμή πόσο θύματα μιας κυβερνητικής φάρσας είμαστε; Με άλλες προοπτικές πήγαινες να ψηφίσεις ένα κόμμα και με άλλη ψυχή μαζεύεις τα κομμάτια σου μετά. Αυτό δεν είναι μια φάρσα; Δεν του την έφερε δηλαδή, που συμβαίνει και στο Θέατρο; Άλλο περίμενε και άλλο ήρθε, αυτό σημαίνει φάρσα. Φαρσέικη είναι η έννοια του παραλόγου. Το πρώτο παράλογο στην ιστορία είναι το Φαρσικό στοιχείο, δεν υπάρχει αιτία γιατί το έκανες αυτό. Περνάει με άλματα χωρίς να έχει συναισθηματικές διαβαθμίσεις, περνάει από τον έρωτα στο μίσος χωρίς καμία εξήγηση. Απλώς κάτι συνέβη. Το πρόβλημα είναι να έχει ρυθμό. Εκείνο που σε παρασύρει στη φάρσα είναι κυρίως ο ρυθμός, που δεν κάθεσαι να εξηγήσεις γιατί, ποιος, από που...έτσι δεν είναι; Αυτό είναι η όλη ιστορία!

 

Σας έχουν κριτικάρει;

Βεβαίως.

 

Το έχετε βιώσει διαφορετικά; Να πείτε δηλαδή «Κοίταξε να δεις πως είναι το συναίσθημα της κριτική» ή όχι;

Όχι... Βεβαίως είμαι συνεχώς κρινόμενος, αυτό σημαίνει κάθε φορά κριτική. Κριτική σημαίνει δημόσια ανάληψη ευθύνης. Δεν είναι δικός μου ορισμός, είναι του Καντ. Πως λες την γνώμη σου δημόσια, κάποια μέρα εισπράττεις αντιδράσεις, όπως σε όλα τα πράγματα. Εγώ είμαι ευτυχής για τους ανθρώπους που διαφωνώ μαζί τους.

 

Άποψη αλλάζετε; Έχει τύχει να κάνετε κάποια κριτική και μετά να αναθεωρήσετε;

Όχι και δεν έχω κάνει λάθος, προς το παρόν. Δεν έχω κάνει λάθος σε εκτίμηση ηθοποιών, δηλαδή δεν με έχει διαψεύσει ποτέ κάποιος ηθοποιός. Μπορεί να άλλαξαν κάποιοι, πώς το λένε; καριέρα... Όταν πρωτοβγήκε στη σκηνή ο Στάθης Ψάλτης ήμουν διθυραμβικός αλλά έπαιξε Σαίξπηρ και ήταν εκπληκτικό, επέλεξε να κάνει κάτι άλλο και το έκανε πολύ καλά αυτό που έκανε. Το θεωρούσε εύκολο ουσιαστικά  για τις δυνατότητές του, δεν κουραζόταν να το κάνει...

 

Λέγοντας τη λέξη ηθοποιός πείτε μας ελεύθερα τρία πρόσωπα που σας έρχονται...

Αα είναι πολλοί!

 

Τα τρία πρώτα;

Πρώτα- πρώτα, ένας μεγάλος ηθοποιός για μένα είναι ο δάσκαλός μου, ο Δημήτρης Ροντήρης, ο μεγαλύτερος ηθοποιός της Ελλάδας. Το χε πει η Κοτοπούλη κάποια στιγμή ότι δυστυχώς έχασε η Ευρώπη το μεγαλύτερο ηθοποιό και κέρδισε η Ελλάδα ένα μέτριο σκηνοθέτη, δασκάλα του ήταν, μετά είτε στο εθνικό θέατρο είτε στο ελεύθερο θέατρο  βρίσκονταν σε αντιδικία αλλά στο τέλος τον δέχτηκε κι έπαιξε την Κλυταιμνήστρα στον Ορέστη.

 

Δεύτερο όνομα;

Ο Κατράκης, μεγάλο ταλέντο, ο Μινωτής, ένας ηθοποιός κατασκευασμένος αλλά εκπληκτικός, δεν ήταν δηλαδή αυθόρμητο ταλέντο... κατασκευάστηκε! Κι από γυναίκες βέβαια, χωρίς καμιά αμφιβολία, η Παξινού, χωρίς καμιά αμφιβολία η μεγάλη Βάσω Μανωλίδου, ίσως η μεγαλύτερη ηθοποιός! Εγώ την πρόλαβα λίγο μεγάλη οπότε δεν μπορώ να πω.

 

Μου είπατε τρεις πρώτους άντρες και μετά μου είπατε τις γυναίκες , αυτή η ποσόστωση και η σειρά ήταν τυχαία ή διαφέρει;

Όχι, ξεκίνησα από τους άντρες τυχαία. Αν θέλω να τους βάλλω σε αντιπαράθεση η μεγαλύτερη ηθοποιός, μεταξύ ανδρών και γυναικών, ήταν η Βάσω Μανωλίδου! Η οποία ήταν ένα αυτοδύναμο και τελείως αυτόνομο ταλέντο χωρίς καμία (αυτό που λέμε) θεατρική παιδεία. Μεγάλη ηθοποιός.

 

Η σχέση των ηθοποιών με το Βιβλίο ;Είναι διαβασμένοι;

Αν μιλήσουμε για ποσοστώσεις όχι, αλλά αν μιλήσουμε για ποσοστώσεις στους μεγάλους ηθοποιούς, είναι διαβασμένοι άνθρωποι!

 

Τι είναι επιστήμη για εσάς;

Η επιστήμη είναι ανθρώπινη δημιουργία, μια από τις μεγαλύτερες ανθρώπινες δημιουργίες, κι αν θέλετε να κάνουμε και μια φιλοσοφία είναι ένα από τ' ανθρώπινα κατασκευάσματα που εφηύρε ο άνθρωπος για να νικήσει το φόβο του θανάτου. Επιστήμη δεν κάνουν τα ζώα, ούτε ο Αδάμ κι η Εύα, τα ζώα δεν κάνουν γιατί πεθαίνουν και δεν το ξέρουν.

 

Αυτό που θα σας πει κάποιος τεχνοκράτης ότι η επιστήμη υπηρετεί την επιστήμη ;

Αυτό το η τέχνη για την τέχνη, η επιστήμη για την επιστήμη, είναι ένα είδος αυτισμού το οποίο δεν πάει πουθενά. Είναι ένα είδος επιστημονικού αυνανισμού.

 

H σχέση του Έλληνα με το βιβλίο που εσείς ανιχνεύετε;

Άθλια. Και έχει ξεκινήσει  από πολύ κακή, ας το πούμε, διαχείριση από την εκπαίδευση γιατί δεν διαβάζουν οι εκπαιδευτικοί. Να σου πω κάτι; Κι αυτό μην το πάρεις σε προσωπικό επίπεδο. Έχω κάνει ως τώρα περίπου χίλιες διαλέξεις σ' όλη την Ελλάδα, έχω μιλήσει σε ενενήντα πέντε μεγάλες πόλεις και πολλές φορές και σε επαρχιακές, λοιπόν είναι πρόβλημα να έχω ένα 2-3% ακροατήριο εκπαιδευτικούς, όπου και να πάω, μεγάλη αίθουσα, μικρή αίθουσα, γεμάτη αίθουσα, κι όταν ρωτάω μου λένε «Τέτοια ώρα έχουν φροντιστήρια, ιδιαίτερα». Φυσικά μιλάω για πράγματα που τους αφορούν. Μιλάω για θέατρο, γλώσσα και λογοτεχνία .

 

Ποιός είναι ο δικός σας IANOS;

Είναι ένα καταφύγιο πνευματικό μέσα σε μια πνευματική πόλη. Εγώ το αφεντικό εδώ περά το ξέρω απo την Θεσσαλονίκη , γιατί έχω πάει πάρα πολλές φορές και έχω παρουσιάσει πάρα πολλές φορές βιβλία στη Θεσσαλονίκη, πολύ πριν δημιουργηθεί αυτός εδώ ο IANOS. Και τι δεν έχω παρουσιάσει στη Θεσσαλονίκη.